روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — الصفحة ١٨٤

معانى اضلال :

رَبِّكُمْ » . 82

در همين راستا ، مفسر گفتهء قائلين به الجاء و اكراه را مردود و آن را خلاف تكليف و عدل و عقل ذكر مىكند ، لذا ذيل آيهء 83 : « وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً » مىگويد 84 : « هرچند خدا قادر است كه خلقش با ايمان باشد ولى هيچ گاه آنها را اكراه و اجبار به ايمان نمىكند زيرا اگر اكراه كند با تكليف منافات دارد » .

مفسر گرانمايه ، در تعقيب هدف كلى يعنى ابطال آراء اشاعره و معتزله ، در مسئله هدايت و اضلال نيز مبسوطا قلم زده است . ايشان ذيل آيهء كريمه 85 : « وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ » مسئله هدايت و اضلال را تبيين نموده و مىگويد 86 : « خداوند به خاطر فضل و كرم و عدل و رحمتش نمىخواهد كسى را گمراه كند مگر آنكه خودش بخواهد گمراه شود . »

از اينرو ، ذيل آيات هدايت ، محور عدالت و حكمت را تقويت مىكند . در اين زمينه لازم است به معانى به كار رفته در تبيان ، دربارهء هدايت و اضلال اشاره كنيم :

1 - لطف خدا كه بحث او گذشت .

2 - هدايت به معناى آگاهى بر وجه مدح . 87

3 - هدايت يعنى نشان دادن راه بهشت . 88

4 - راهنمايى كه شرح صدر به همراه دارد . 89

5 - به معناى حكم . 90

6 - ثواب و پاداش . 91

7 - راهگشايى . 92

معانى اضلال :

معانى اضلال :

1 - بستن راه خير .

2 - تشديد امتحان .

3 - تخليه براى عقوبت .

4 - حكم

5 - نابودى 93