روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — الصفحة ١٥٠

( * ) محكم و متشابه از ديدگاه شيخ

فصل اول متكلمين و متشابهات قرآن

فصل اول متكلمين و متشابهات قرآن

از آنجا كه بيشتر آيات متشابه در زمينهء مباحث كلامى است و هماره ظواهر اين آيات مورد تمسك و استناد مذاهب گوناگون كلامى ، مانند اشاعره و غيره ، در تأييد اصول ناپايدارشان بوده ؛ بىمناسبت نيست كه ديدگاه و روش شيخ را در اين گونه آيات بيان داريم .

( * ) محكم و متشابه از ديدگاه شيخ

( * ) محكم و متشابه از ديدگاه شيخ

شيخ طوسى - اعلى اللّه مقامه - در مقدمه تفسير شريف تبيان ، محكم و متشابه را چنين تعريف مىكند 1 :

« محكم آن است كه لفظ بى آنكه چيزى به آن افزوده شود - چه لفظ لغوى باشد چه عرفى - گوياى معنا و مقصود خود باشد مانند آيهء كريمهء : « وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ . » 2

متشابه آن است كه از ظاهرش مراد آيه فهميده نمىشود و نياز به قرينه و دليلى دارد البته اگر در مواردى چند احتمال داشته باشد مانند آيهء : « يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ » 3 يا آيهء : « وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ . » 4

همچنين ذيل آيه ( آل عمران / 7 ) در اين باره ، شرح مشابهى دارد 5 كه متن