روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — الصفحة ١١٩

( * ) زمينه‌هاى بهره‌گيرى از روايات معصومين ( ع ) در تبيان

الف - روايات تفسيرى :

1 - بيان تمام معنا و مصداق حقيقى

2 - بيان اظهر و احسن مصاديق

3 - بيان احد مصاديق

4 - روايات مخصّص

5 - روايات مبيّن حكم فقهى .

1 - بيان تمام معنا و مصداق حقيقى :

الف - اعراف : 45 : « وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ . . . »

« ابو جعفر امام باقر - عليه السلام - در تفسير اين آيه فرمودند : رجال در اين آيه همانا ائمه اطهار و نيز پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - مىباشد در تأييد اين روايت از پيامبر نقل است كه فرمودند : على قسيم بهشت و دوزخ است . » 18

ب - رعد : 45 : « وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ »

باقرين - عليهما السّلام - فرمودند : « آنها ائمه آل محمد ( ص ) هستند زيرا تمام علم كتاب نزد آنان است و هيچ كاستى در علمشان نيست . » 19

ج - بروج : 3 : « وَ شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ »

امام حسن - عليه السلام - فرمود : « شاهد پيامبر اكرم و مشهود نيز روز قيامت است . » 20

2 - بيان اظهر و احسن مصاديق :

الف - توبه : 105 : در معناى « المؤمنون » 21 در آيه « وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ . »

« در خبر است كه اعمال بندگان در روزهاى دوشنبه و پنج‌شنبه بر پيامبر اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - و ائمه اطهار - عليهم السلام - عرضه مىشود تا آنها آگاه شوند و آنها « مؤمنون » هستند . » 22

ب - انبياء : 7 : « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ . »

از حضرت امير مؤمنان على - عليه السّلام - نقل است كه فرمود : « ما اهل ذكر هستيم . » مفسر مىگويد : گواه اين مطلب جمله « ذكرا رسولا » از سوره طلاق است كه