روش شيخ طوسى در تفسير تبيان ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤

پاورقى

( 32 ) اسراء / 16 .

( 33 ) تبيان : 6 / 459 - 474 ، 7 / 447 ، 7 / 506 ، 1 / 334 ، 7 / 456 - 417 ، 8 / 120 ، بىحصر .

( 34 ) مائده / 6 .

( 35 ) يوسف / 54 .

( 36 ) تبيان : 6 / 156 .

( 37 ) تبيان : 8 / 466 .

( 38 ) اعراف / 143 .

( 39 ) تبيان : 1 / 251 .

( 40 ) شهيد صدر ، تفسير موضوعى ، السنن التاريخيّة فى القرآن الكريم ، 12 - 13 .

( 41 ) همان ، 17 - 18 .

( 42 ) ابن خلدون خضرمى ( 808 ه ، مقدمه تاريخ : 1 / 365 .

( 43 ) اتقان : 1 / 13 ، و مجاز القرآن : ابو عبيده ، مقدمه : 1 / 8 .

( 44 ) الشيعة و فنون الاسلام ، سيد حسن صدر : 17 .

( 45 ) تبيان : 1 / 7 .

( 46 ) الجامع لاحكام القرآن قرطبى : 1 / 24 ، چ 3 ، دار الكاتب العربى ، مصر ، 1387 ه .

( 47 ) به هفت سورهء نخستين قرآن ، كه از ديگر سور مفصّل‌تر است ، گويند .

( 48 ) تبيان : 1 / 16 - 17 .

( 49 ) ر . ك : مقدمه عُدّة الاصول شيخ .

( 50 ) اين روايت كه از پيامبر نقل كرده‌اند : « من فسر القرآن برأيه و اصاب الحق فقد أخطأ » و نيز از عايشه كه نقل مىكند : « لم يكن النبى ( صلى اللّه عليه و آله‌يفسر القرآن الا بعد ان يأتى به جبرائيل » . ( تبيان : 1 / 4 .

( 51 ) نحل / 89 ، زخرف / 3 ، شعراء / 195 ، ابراهيم / 4 ، انعام / 38 .

( 52 ) اللغز من الكلام المُلَبّس - لسان العرب : 5 / 405 : و التعميه ان تلبس على الانسان شيئا فتلبسه عليه تلبيسا . ( لسان :

15 / 100 .

( 53 ) نساء / 82 .

( 54 ) محمد ( ص : 24 ، مفسر ذيل آيه مذكور ( درج 9 / ص 301 سخت به اخباريگراها تاخته و مىگويد : « و فى ذلك تنبيه على بطلان قول الجهال من اصحاب الحديث انه ينبغى ان يروى الحديث على ما جاء و ان كان مختلا فى المعنى لان اللّه تعالى دعا الى التدبر و التفقه و ذلك مناف للتجاهل و التعالى و فيه حجة على بطلان قول من يقول لا يجوز تفسير شىء من ظاهر القرآن الا بخبر و سمع . »

( 55 ) نور / 56 .

( 56 ) اشاره است به حجيت ظواهر قرآن .

( 57 ) شيخ انصارى ، فرائد الاصول : 1 / 57 - 58 و محمد تقى حكيم ، الاصول العامة للفقه المقارن : ص 104 .

( 58 ) ر . ك : آلوسى ، روح المعانى : 1 / 6 ؛ الجامع لاحكام القرآن : 1 / 33 ؛ و تفسير خازن : 1 / 60 ؛ شاطبى ( 790 ه ، الموافقات فى اصول الاحكام : 3 / 285 .

سيوطى از قول ابن نقيب دربارهء تفسير به رأى چنين نقل مىكند :