شرح زيارت جامعه كبيره يا تفسير قرآن ناطق ( فارسى ) — الصفحة ٩٧

راه بردبارى

خاموشى . اينها ثمرهء بردبارى خردمند است .

يكى از آثار حِلم ، عفو و گذشت است و حليم ، به گذشت كردن در هنگام توانايى ، شناخته مىشود . امير مؤمنان عليه السلام مىفرمايد :

إنَّما الحَلِيمُ مَن إذا قَدَرَ عَفا وَكانَ الحِلمُ غالِباً عَلى أمرِهِ . « 1 »

بردبار ، كسى است كه با وجود داشتن قدرت ، گذشت كند و بردبارى ، بر كارهاى او چيره باشد .

راه بردبارى

راه بردبارى

كسب دانش و خِردورزى ، راه بردبارى است . امام على عليه السلام در روايتى مىفرمايد :

بِوُفُورِ العَقْلِ يَتَوَفّرُ الحِلْمُ .

با افزوده شدن عقل ، بردبارى ، افزون مىشود . « 2 »

در « زيارت جامعه » ، پس از عبارت « خُزّان العلم » ، عبارت « منتهى الحِلْم » آمده است كه شايد اشاره‌اى باشد به آن كه گنجوران دانش ، بىنهايت بردبارند .

امير مؤمنان عليه السلام ، در روايتى ستيغ دانش را بردبارى مىداند و مىفرمايد :

كَمالُ العِلمِ الحِلمُ وَ كَمالُ الحِلْمِ كَثرَةُ الاحتِمالِ وَ الْكَظمُ . « 3 »

كمال دانش ، بردبارى است و كمال بردبارى ، تحمّل بسيار و فرو بردن خشم است .

داناى حقيقى ، حليم است و دانشمندانى كه بردبار نيستند ، از نور دانش ، بىبهره هستند و دانش آنان ، نورِ علم نيست ؛ بلكه دانستنىهاى بسيارى را در ذهن خود انباشته‌اند ؛ امّا بهره‌اى از نور علم ندارند . نور علم ، آدمى را بردبار مىكند و تحمّل او را در برابر نادانان ، افزايش مىدهد ؛ زيرا حقيقتِ نادانى را مىيابد و چون نادان را مىشناسد ، از او انتظار رفتار خردمندانه و متين ندارد و همين نگرش ، تحمّل او را بالا مىبرد .

( 1 ) . عيون الحكم و المواعظ ، ص 412 ، ح 7010 . ( 2 ) . غرر الحكم ، ح 4274 . ( 3 ) . همان ، ح 7231 .