شرح زيارت جامعه كبيره يا تفسير قرآن ناطق ( فارسى ) — الصفحة ١٦٩

ستيغ خِرد

نمىتوان بر عقل نظرى ، تطبيق كرد و بىترديد ، بايد آن را در شمارِ عقل عملى دانست و قلّهء چنين رفتارى ، تنها پيشوايان معصوم عليهم السلام هستند . از امام صادق عليه السلام ، در بارهء آيهء « إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى ؛ « 1 » همانا در اين ، براى خردمندان ، نشانه هاست » ، پرسيده شد . امام عليه السلام فرمود :

نَحنُ وَاللَّهِ اولو النُّهى ! « 2 »

به خدا سوگند ، « اولِى النُّهى » ماييم !

ستيغ خِرد

ستيغ خِرد

در سخن زيبايى از پيامبر صلى الله عليه و آله ، با ارزش‌ترين هديهء الهى ، عقل ، خواه عملى يا نظرى ، دانسته شده است و پس از برشمردن ارزش‌هاى شخص خردمند ، پيامبران ، در ستيغ خِرد امّت ، معرّفى شده‌اند . ايشان ، در روايت نقل شده مىفرمايد :

ما قَسَّمَ اللَّهُ لِلْعِبادِ شَيْئاً أفضَلَ مِنَ العَقلِ ، فَنَومُ العاقِلِ أفضَلُ مِن سَهَرِ الجاهِلِ وَ إقامَةُ العاقِلِ أفضَلُ مِن شُخُوصِ الجاهِلِ . وَ لابَعَثَ اللَّهُ نَبِيَّاً وَ لارَسولًا حَتَّى يَستَكمِلَ العَقلَ وَ يَكُونَ عَقلُهُ أفضَلَ مِن جَميعِ عُقولِ امَّتِهِ وَ ما يُضمِرُ النَّبِىُّ صلى الله عليه و آله فى نَفسِهِ أفضَلُ مِن إجتِهادِ المُجتَهِدينَ . « 3 »

خداوند ، چيزى با ارزش‌تر از خِرد ( وجدان اخلاقى ) در ميان بندگان ، تقسيم نكرد . پس خواب خردمند ، از بيدارى نادان ، برتر است و بر جا بودن خردمند ، برتر از به حركت در آمدن نادان [ براى جهاد و حج و . . . ] است . خداوند ، هيچ پيامبر و فرستاده‌اى را برنينگيخت ، مگر آن زمان كه خِردش كامل شد و خِردش از خِرد همهء امّتش بيشتر بود .

آنچه را پيامبر صلى الله عليه و آله در خود نهان مىدارد ، از كوشش كوشندگان ، برتر است .

برتر بودن خِرد پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت به امّتش ، تنها به پيامبران اختصاص ندارد ؛ بلكه جانشينان پيامبر خدا نيز چنين‌اند و در عقل عملى و عقل نظرى ، سرآمد هستند . امام

( 1 ) . سورهء طه ، آيهء 54 . ( 2 ) . تفسير القمّى ، ج 2 ، ص 61 . ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 12 ، ح 11 .