شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥١

هوى

4 - محو عبوديّت و يا محو عين عبد ، و آن عبارت است از اسقاط اضافهء وجود به أعيان . اعيان ، صور علميّهء ذات حقّند و معلومى هستند كه عين آن ، معدوم است ولى مظاهر وجود حق‌ّاند . وجود ، عين حقّ است كه اضافه و نسبتى به أعيان دارد ، اضافه و نسبت ، امرى است اعتبارى ، آثار خارجى ، تابع وجود است . بنابراين موجودى جز خدا متصوّر نيست . محو ، شهود اين معنى است .

5 - محو محو : بقاى به حقّ بعد از فناى خلق . اصطلاحات الصوفية ، ذيل محو ، كشف أسرار معنوى در شرح ابيات مثنوى [ شرح بر مثنوى شريف ص 1179 ]

محو كى از صفحهء دل‌ها شود ، آثارِ من * من همان ذوقم كه مىيابند در آثارِ من

[ صائب ]

جريده

جريده

؛ به معنى دفتر و در اين جا بر سبيل مجاز ، نامهء اعمال مىتواند باشد :

هرگز نميرد آن كه دلش زنده شد به عشق * ثبت است بر جريدهء عالَم ، دوامِ ما

[ حافظ ، غزل 11 / 4 ص 38 ]

بمعنى مجرّد و تنها و فرد نيز به كار رفته است :

جريده رو ، كه گذرگاهِ عافيت تنگ است * پياله گير ، كه عمرِ عزيز ، بىبَدَل است

[ غزل 246 / 2 ص 108 ]

هوى

هوى

؛ كلمهء هوى در قرآن كريم ، مقصورا و ممدودا در موارد متعدّد ديده مىشود : سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 176 و كهف ( 18 ) آيهء 28 و طه ( 20 ) آيهء 16 و فرقان ( 25 ) آيهء 43 و سورهء القصص ( 28 ) آيهء 50 : « وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ - و كيست [ ستمگرتر ] و گمراه‌تر از آن كسى كه راه هدايت خدا را رها كرده ، از هواى نفس خود پيروى كند ؟ و سورهء ( 45 ) ( جاثية ) آيهء 23 وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى » - و هر كسى از حضور در پيشگاه عزّ ربوبيّت ترسيد و از هواى نفس دورى جست آيهء 4 سورهء 79 [ النّازعات . ]