شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٥
« جدال سعدى با مدّعى در بيان توانگرى و درويشى »
« جنيد » گويد : بناى تصوّف بر هشت خصلت است ، اقتدا به هشت پيغمبر ( ع ) سخاوت به ابراهيم و آن چندان بود كه پسر فدا كرد .
و به رضا به اسحاق كه به فرمان رضا داد و به ترك جان عزيز خود بگفت .
و به صبر به ايّوب كه اندر بلاى كرمان صبر كرد .
و به اشارات به زكريّا كه خداوند گفت : « إِذْ نادى رَبَّهُ نِداءً خَفِيًّا » [ ياد كن حكايت او را وقتى كه خداى خود را پنهانى و از صميم قلب ندا كرد ، [ قرآن كريم سورهء 59 مريم آيه 3 ] .
و به غربت به يحيى كه اندر وطن خود ، غريب بود و اندر ميان خويشان ازيشان بيگانه .
و به سياحت به عيسى كه اندر سياحت خود ، چنان مجرّد بود كه جز كاسه‌يى و شانه‌يى نداشت . چون به كسى كه به دو مشت آب مىخورد ، رسيد ، كاسه بينداخت ، و چون بديد كه به انگشتان تخليل مىكرد ، شانه بينداخت .
و به لبس صوف به موسى كه همه جامه‌هاى وى ، پشمين بود .
و به فقر به محمّد عليهم السّلام كه خداى عزّ و جلّ كليد همهء گنج‌هاى روى زمين به دو فرستاد و گفت محنت بر خود منه و از اين گنج‌ها خود را تجمّل ساز . گفت : نخواهم بار خدايا مرا يك روز سير دار و دو روز گرسنه . » [ كشف المحجوب ص 45 ]
بابى از أبواب « رسالهء قشيريه » به « فقر » اختصاص يافته ، و در ترجمهء رسالهء قشيريهء » [ باب چهل و يكم در فقر صص 452 - 466 ] كتاب را شامل است .
« ذو النّون مصرى » گويد : طلب حاجت ، به زبان فقر كنند نه به زبان حكم . » و گفته است : « دوام فقر ، دوست‌تر دارم از دوام صفا با عجب . » [ تذكرة الاولياء / 152 ]
« أبو تراب نخشبى » گويد : « حقيقت غنا آنست كه مستغنى باشى از هر كه مثل تست و حقيقت فقر آنست كه محتاج باشى به هر كه مثل تست . »
[ / 360 تذكرة الاولياء ]