شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٢
« جدال سعدى با مدّعى در بيان توانگرى و درويشى »
ديوار مكاره در پيش
بيت
جورِ دشمن چه كند ؟ گر نكَشَد طالبِ دوست * گنج و مار و گُل و خار و غم و شادى به همند
نظر نكنى در بستان كه بيد مشگ است و چوب خشك ! همچنين در زمرهء توانگران ، شاكرند و كفور و در حلقهء درويشان صابرند و ضجور « 1 »
بيت
اگر ژاله هر قطرهء دُر شدى * چو خر مُهره بازار از آن پُر شدى
مقربان حضرت حق جلّ و علا توانگرانند درويش سيرت و درويشان توانگر همّت و مهين توانگران آنست كه غم درويش خورد و بهين درويشان آنست كه كم توانگر گيرد وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ « 2 » پس روى عتاب از من به جانب درويش آورد و گفت اى كه گفتى توانگران مشتغل‌اند و ساهى « 3 » و مست ملاهى « 4 » نعم ! طايفهء برين صفت كه بيان كردى قاصر همّت كافر نعمت كه ببرند و بنهند و نخورند و ندهند و گر به مثل باران نبارد يا طوفان جهان بردارد باعتماد مكنت خويش از محنت درويش نپرسند و از خدا نترسند و گويند
بيت
گر از نيستى ديگرى شد هلاك * مرا هست ، بط « 5 » را ز طوفان چه باك
و راكبات نياق في هوادجها * لم يلتفتن الى من غاص في الكثب « 6 »
( 1 ) - دلتنگ ( 2 ) - و آنكه بر خدا توكّل كند خدا وى را كفايت كننده است ( 3 ) - سهو كننده و فراموشكار ( 4 ) - بازيها و كارهاى مشغول كننده ( 5 ) - مرغابى ( 6 ) - زنانى كه در كجاوه‌ها بر شتران ماده سوارند هيچ توجّهى ندارند به كسى كه در توده‌هاى ريگ فرو رفته است