شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٢

نطق

هر آبِ روى كه اندوختم ز دانش و دين * نثارِ خاكِ رهِ آن نگار خواهم كرد

[ غزل 131 / 2 ص 278 ]

جان ، نقدِ محقَّر است حافظ * از بهرِ نثار ، خوش نباشد

[ غزل 159 / 7 ص 334 ]

گر به نزهتگهِ ارواح بَرَد ، بوىِ تو باد * عقل و جان گوهرِ هستى به نثار افشانند

[ غزل 188 / 10 ص 392 ]

گر نثارِ قدمِ يارِ گرامى نكنم * گوهرِ جان به چه كارِ دگرم باز آيد

[ غزل 232 / 5 ص 480 ]

جز نقد جان به دست ندارم شراب كو * كان نيز بر كرشمهء ساقى كنم نثار

[ غزل 241 / 4 ص 498 ]

بيا كه لعل و گهر در نثارِ مَقدمِ تو * ز گنج خانهء دل مىكشم به مخزنِ چشم

[ غزل 331 / 2 ص 678 ]

نثارِ خاكِ رهت ، نقدِ جانِ من ، هر چند * كه نيست نقدِ روان را برِ تو مقدارى

[ غزل 434 / 4 ص 884 ]

دُرَرْ ز شوق بر آرند ماهيان به نثار * اگر سفينهء حافظ برى به دريايى

[ غزل 482 / 10 ص 980 ]

نطق

نطق

؛ بر زبان راندن حرفى يا سخنى را كه از آن معنى ، مفهوم گردد ، سخن ، گفتار ، قوّهء عاقله ، مدرك كليّات ، نطق مصدر يا اسمى است كه اطلاق بر نطق خارجى كه عبارت از لفظ است ، مىشود و بر نطق داخلى يعنى ادراك كليّات و بر مصدر اين فعل كه زبان است و بر محلّ ظهور اين انفعال كه ادراك يا نفس ناطقه است .

به حكم مدلول آيات قرآن كريم ، از جمله « . . . وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى ، إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى » . - و هرگز به هواى نفس خود سخن نمىگويد ، سخن او هيچ جز وحى خدا نيست ، او را جبرئيل همان فرشتهء بسيار توانا ( به وحى ) علم آموخته است [ قرآن كريم ، سورهء 35 « النّجم » آيهء 3 و 4 و 5 ] مفاد بيت اينست كه گفتار شكر بار تو [ كه حاصل ابلاغ وحى الهى است . ] همچون طوطى شكر نثار - جان همهء آدميان را شيرين ساخته است ، [ تعليمات آسمانى تو ، موجب تعالى روح آدميان گرديده است . ]