شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٥

حلقه

سهو و خطاىِ بنده گرش هست اعتبار * معنىِّ لطف و رحمتِ پروردگار چيست ؟

[ حافظ ، غزل 66 / 4 و 7 ص 148 ]

كمالِ صورت و معنى ، ز أمن و صحَّتِ تست * كه ظاهرت دژم و باطنت نژند مباد

[ حافظ ، غزل 102 / 5 ص 221 ]

صنعت مكن كه هر كه محبّت نه پاك باخت * عشقش به روىِ دل ، درِ معنى فراز كرد

[ حافظ ، غزل 129 / 6 ص 274 ]

بيا و حالِ اهلِ درد بشنو * به لفظِ اندك و معنىِّ بسيار

[ حافظ ، غزل 240 / 8 ص 496 ]

اى پادشاهِ صورت و معنى كه مثل تو * ناديده هيچ ديده و نشنيده هيچ كس

[ حافظ ، غزل 280 / 8 ص 576 ]

زان روز بر دلم درِ معنى گشوده شد * كز ساكنانِ درگهِ پيرِ مغان شدم

[ حافظ ، غزل 314 / 8 ص 644 ]

اگر بر من نبخشايى ، پشيمانى خورى آخر * به خاطر دار اين معنى كه با خدمت كجا گفتيم

[ حافظ ، غزل 363 / 5 ص 742 ]

حلقه

حلقه

؛ هر چيز مدوّر به شكل دايره ، مردمى كه گرد هم ، دايره‌وار اجتماع كنند .

[ اقرب الموارد ] ، جمع ، انجمن ، حوزه ، مجمع ، محفل و مجلسى كه مدوّر نشسته باشند .

حلقهء درس ؛ از رسم آموزشى قديم ، ناشى بود كه بنا بر عرف ، شاگردان ، به صورت دايره مىنشستند و به درس استاد كه در صدر نشسته بود بدقّت گوش فرا مىدادند و به مفاد و مدلول آن عمل مىكردند تا شايد از سيلى ايّام در امان بمانند و در تصاريف روزگار ، مصداق دورنمايهء شعر ذيل واقع نگردند :

آنچه نياموختم از اوستاد * سيلىِ ايّام ، به من ياد داد

اجتماع دايره‌وار ، از مفاد ابيات ذيل در مجارى تعبير فصحاى زبان فارسى ، به خوبى آشكار است :