شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٧

عهد

هان تا سپر نيفكنى از حملهء فصيح * كاو را جز آن مبالغهء مستعار نيست

[ سعدى ]

أخرس

أخرس

؛ گنگ ، كندزبان ، بىآواز ، لال

عاشقى بر خود و بر شهوتِ خود ، راست چو خرس * نفسِ گوياىِ تو در حكمت از آنست أخْرَسْ

[ سنايى ]

من در همه قول‌ها فصيحم * در وصفِ شمايلِ تو ، أخْرَس

[ سعدى ]

أخرسان

أخرسان

؛ تثنيهء أخرس ، أخرسين : آب و آتش : [ و پيغامبر ما محمّد مصطفى ( ص ) گفت : نعوذ باللّه من الأخرسين الأصمّين و بدين دو گنگ و كر ، آب و آتش را خواسته است ] ( تاريخ بيهقى )

عهد

عهد

؛ در لغت و در مجارى تعبير فصحاى زبان آمده و در معانى متعدّد به كار رفته است . در اين جا به معنى روزگار حيات پيامبر است . و عهد ، به مدّت معيّنى كه سلسله‌يى از فرمانروايان و يا امرا در كشور و سرزمينى ، فرمانروايى كرده‌اند - اطلاق گرديده است :

رونقِ عهدِ شباب است دگر بستان را * مىرسد مژدهء گُل ، بلبلِ خوش الحان را

[ حافظ ، غزل 9 / 1 ص 34 ]

در خراباتِ مغان ما نيز هم منزل شويم * كاين چنين رفته است در عهدِ ازل ، تقديرِ ما

[ حافظ ، غزل 10 / 2 ص 36 ]

خانه بىتشويش و ساقى يار و مطرب نكته‌گوى * موسمِ عيش است و دورِ ساغر و عهدِ شباب

[ حافظ ، غزل 14 / 2 ص 44 ]

حافظِ گمشده را با غمت اى جانِ عزيز * اتّحاديست كه در عهدِ قديم افتادست

[ حافظ ، غزل 38 / 9 ص 92 ]