شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٨

سوگند

سوگند

سوگند

( ف ) قسم است كه « يمين » باشد . ناصر خسرو گفته :

جز راست مگوى گاه و بيگاه * تا حاجت نايدَت به سوگند

به خاكِ پاىِ تو سوگند و نورِ ديدهء حافظ * كه بىرُخِ تو فروغ از چراغ ديده نديدم

[ 315 / 9 ]

به گيسوىِ تو خوردم دوش سوگند * كه من از پاىِ تو سر بر نگيرم

[ 323 / 6 ]

ديگرى گويد :

آنان كه به مذهبِ تناسخ فردند * دى مىرفتى در تو نظر مىكردند

سوگند به جانِ يكدگر مىخوردند * كاين يوسفِ مصرى است كه باز آوردند

و با افعال دادن ، خوردن و شكستن نيز به كار رفته است :

هر كس كه در وفاىِ تو ، سوگند بشكند * پشت و دلش به زخمِ حوادث ، گسسته باد

[ امير معزّى ]

كارى نشد از پيش به تركِ مى و ساقى * پيمانه بياريد ، كه سوگند شكستيم

[ بابا فغانى ]

و « صائب » چنين به كار گرفته است :

سخن شمرده و سنجيده گوى و بىسوگند * كه شاهدِ سخنانِ دروغ ، سوگند است

در ايران باستان در محاكمه‌هاى مبهم و پيچيده - دو طرف دعوى را مورد آزمايشى به نام ( ور

Var

) قرار مىدادند كه هر كس در آزمايش موفّق مىشد ، او را محق مىدانستند . از جملهء اين آزمايش‌ها دادن آب آميخته به گوگرد بوده است . به عقيدهء گلدنر چون گوگرد مليّن و سبك و اثرش مشكوك است ، مىتوان تصوّر كرد كه