شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٧

6 - سبك أشعار جمال الدّين محمّد بن عبد الرزّاق

عشقِ ثنايت مرا ، كرد اميرِ سخن * صيتِ سخايت مرا ، خواند برون ز اصفهان

حرص همى گفت خيز ، راه سپر ، هين و هين * عقل همى گفت باش پرده مَدَرْ هان و هان ( 89 )

كلمات نرم و تركيبات ملايم در غزل‌هاى جمال ، آهنگ پيشرفت غزل را در سبك عراقى هموارتر كرده است و از لحاظ سادگى و فصاحت بيان و شيرينى كلام و رعايت قوانين بلاغت در غزل ، شايد بتوان او را نسبت به سعدى و ديگر شاعران برجستهء سبك عراقى پيش‌قدم و داراى فضل تقدّم دانست :

برخيز ، كه موسمِ تماشاست * بخرام كه روزِ باغ و صحراست

امروز به نقدِ عيش ، خوشدار * آن كيست كش اعتمادِ فرداست

مى هست و سماع و آن دگر نيز * اسبابِ طرب همه مهيّاست

گل را چو مشاطه ماه باشد * گر جلوه كند سَزَدْ كه زيباست

نرگس چو به ديده خاك روبد * نتوان گفتن كه سخت رعناست

رنگِ رخِ لاله بس لطيفست * و آن خالِ سياهِ چشم بدر است

تا خيمه زَدَسْتْ در دلم دوست * ما را ز درونِ دل ، تماشاست

از خود به در آى و شاد بنشين * كاين هستىِ ماست كافتِ ماست ( 90 )

جمال طبعى لطيف و دلى حسّاس و رنگ‌پذير دارد . به اين ابيات بنگريد :

بيش ازين ، طاقتِ هجرانم نيست * برگِ اين ديدهء گريانم نيست

گفتم از تو سخنى و ز من جان * گفت امروز سرِ آنم نيست

دل و جان گر چه عز بزند مرا * نيست در خورد ، چون جانانم نيست

جان ز من بُردى و بر خواهى گشت * غمم اينست و غمِ جانم نيست

چند ره توبت كردم كه دگر * نَبَرَمْ نامِ تو ، درمانم نيست

دلِ سركش كه نمىسازد هيچ * آه از اين دل كه به فرمانم نيست ( 91 )