سر البيان في علم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٨٠
علوم و مقدمات لازمه براى تفسير و طريقهء آن
تبصره - بعضى از آيات ، ابتداء و برخى پس از واقعه يا پرسشى نازل شده و زمان و مكان و سبب نزول بسيارى از آيات هم معين گرديده كه شناسائى آنها براى تفسير لازم است و در بارهء اسباب نزول آيات شريفه كتابهاى نوشته شده كه از همه مهمتر لباب النّقول سيوطى و اسباب النّزول واحدى است .
تفسير چنان كه از عبد اللّه بن عباس رسيده بر چهار قسم است :
اول - آنكه هر كس بايستى آن را بداند و هيچكس در ندانستن آن معذور نيست و آن تفسير آيات توحيد و احكام است .
دوم - تفسيرى كه عرب آن را ميداند و آن ظاهر كلمات و لغات قرآنى است .
سوم - تأويل متشابهات و توضيح مجملات است كه منحصر بارباب علم و صاحبان خرد مىباشد .
چهارم - تفسيرى كه فقط منحصر است بذات مقدس پروردگار و آن امور عالم غيب است مانند بر پا شدن قيامت و حشر و نشر خلايق و نظاير آن .
بهترين طريقه براى درك معانى قرآن كريم آنست كه آياتى بآيات ديگر تفسير شود زيرا القرآن يفسّر بعضه ببعض ( برخى از آيات قرآن ببعض ديگر تفسير مىشود ) كه اين خود يكى از مزاياى قرآن است .
مولى على عليه السّلام در نهج البلاغه فرموده :
ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه على بعض
( يك قسمت از قرآن از قسمت ديگر سخن ميگويد و پاره‌اى از آن گواه پارهء ديگر است ) .
روش پيامبر بزرگوار اسلام و ائمّهء هدى عليهم السّلام كه معلمان واقعى قرآنند در تفسير و تعليم آيات الهى چنين بوده و به خود آيات قرآن استشهاد ميفرمودند بنا بر اين در تفسير آيات قرآن شريف همين رويه بايد پيروى شود و در مواردى كه تفسير بعضى آيات ببعض ديگر ممكن نباشد بسنّت يعنى گفتار و كردار و طريقهء خاتم انبياء صلّى اللّه عليه و آله كه در حقيقت بيان قرآن است مراجعه گردد چه همانطور كه قرآن بر