سر البيان في علم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٩

اقسام آيات قرآن

و مقصود ، از ظاهرش مفهوم شود و در قرآن مجيد آياتى است كه ظاهر لفظ آنها مطابق معنى است و هر كس آشنا به زبان عرب باشد بدون احتياج بتوضيحات خارجى ، مقصود اصلى را دريابد و اكثر آيات قرآن مجيد از محكمات است مانند :

الف - لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ ( نيست معبودى مگر خداى بر حق ) ب - قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ( بگو اى پيغمبر اكرم خدا يكى است ) .

ج - وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى ( نزديك بزنا مشويد ) .

د - وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ ( نزديك بمال يتيم مشويد ) .

ه - أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ( وفا كنيد پيمانه و ترازو را باعتدال و كم فروشى منمائيد ) .

2 - متشابه : عبارت از الفاظى است كه با صورت واحد ، داراى معانى متعدّد باشد و در قرآن مجيد آياتى است كه از ترجمه و ظاهر آنها مراد و مقصود بدست نيايد بلكه بر خلاف محكمات ، محتاج بتوضيحات و تأويلات و نقل معناى ظاهرى به معناى حقيقى و واقعى مىباشد و بدون تأويل ، نمىتوان معناى آن را به نحوى كه موافق عقيدهء حقّه است بدست آورد بعبارت ديگر بدان سبب متشابه خوانند كه مراد از آن ، مشتبه باشد مانند :

الف - يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ( دست خدا بالاى دست ايشانست ) .

كه به معناى ظاهرى آن نميتوان اكتفا كرد زيرا خداى متعال جسم نيست و دستى ندارد كه بالاى دست ديگران قرار گيرد بلكه مراد آنست كه قدرت خالق عالم ، فوق قدرت مخلوق است .

ب - وَ جاءَ رَبُّكَ ( و آمد پروردگارت ) كه مراد ، آمدن فرمان خداوند متعال مىباشد .

بعضى گويند آيات متشابه فقط علامات روز قيامت و مدت بقاى عالم و امثال آنهاست كه از مغيبات پنجگانه و در آخرين آيهء سورهء لقمان ذكر شده است .

برخى گويند كيفيت ذات مقدس پروردگار ، حقيقت روح ، مدت بقاى عالم هنگام وقوع قيامت از اسرار نهانى و متشابهند و عقل و علم بشر نميتواند بماهيّت و يا زمان آنها پى ببرد .