سر البيان في علم القرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٦٣
مخارج حروف تهجى
تبصره - مخرج حرف مزبور وسيعتر از مخارج ساير حروف تهجّى است .
6 - مخرج نون : اتصال كنار زبان است تا سر زبان بلثه و كام بالا ( كمى پائين‌تر از مخرج لام ) به مقدارى كه برابر چهار دندان رباعيات و ثناياى بالا از دو طرف واقع شود .
7 - مخرج راء : سر زبان است مايل به پشت آن بلثه و كام بالا چنان كه برابر دو دندان ثناياى بالا قرار گيرد و كاملا بسقف دهان چسبيده نشود بلكه مماس با آن باشد .
تبصره - بعضى براى حروف « لام - نون - راء » بسبب شدت قرب مخرج ، يك مخرج قائلند و حال آنكه اندك فاصله‌اى با يكديگر دارند كه با توجه بمسير صوت كه از داخل بخارج است به ترتيب از كام بجانب لثه عبارتند از : لام - نون - راء و آنها را حروف لثوى ( بكسر اول و فتح ثانى ) نامند زيرا لثه ( گوشت بن دندان ) در اداى اين حروف دخالت دارد و برخى باعتبار اينكه تيزى كنار زبان نيز در تلفظ حروف مزبور به كار ميرود آنها را ذولقى ( بفتح اول و سكون ثانى ) گفته‌اند ليكن معروف ، همان حروف لثوى است .
8 - مخارج طاء - دال - تاء : انطباق روى سر زبان است تا كناره‌هاى آن به بن دندانهاى ثناياى بالا و لثه و شكن‌هاى ( ناهموارىها ) سقف دهان كه از حبس تام هوا و بيرون دادن ناگهانى آن پديد ميآيند .
حروف مزبور را نطعى ( بكسر نون و سكون طاء ) گويند زيرا نطع ، شكن‌هاى سقف دهان است كه در اداى اين سه حرف به كار ميرود .
مخارج حروف مزبور با توجه بمسير صوت به ترتيب از سقف دهان بجانب بن دندان عبارتند از : طاء - دال - تاء .
تبصره - بطوريكه بعدا بيان مىشود « ط » داراى صفات اطباق و استعلاء است و چنانچه رعايت صفات نامبرده نشود مشتبه به « ت » گردد .
9 - مخارج صاد - سين - زاء : سر زبان است به قسمت فوقانى پشت دندانهاى