سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٨٩

نزول دفعى و نزول تدريجى قرآن

است منظور از بيت المعمور نيز كه در حديث آمده همان قلب پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم است به گونه‌اى كه در اين آيهء شريفه آمده است :

نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ « 1 »

قرآن را روح الأمين بر قلب تو نازل كرده است .

فيض كاشانى چنين توضيح مىدهد كه مجموع قرآن به يكباره بر قلب پيامبر نازل شده و سپس در طول بيست سال به تدريج از باطن قلب پيامبر به ظاهر زبان آن حضرت آمده و اين هنگامى صورت مىگرفت كه جبرئيل به پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم وحى مىآورد و الفاظ قرآن را بر او مىخواند « 2 » .

براى اين قول مىتوان شاهد ديگرى از قرآن آورد :

وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ « 3 »

به قرآن عجله نكن پيش از آن‌كه وحى آن به تو حكم شود .

ظاهر اين آيه و آيات ديگرى كه مشابه آن است دلالت مىكند بر اين‌كه پيامبر اسلام صلى اللّه عليه و آله و سلم پيش از نزول جبرئيل يا روح الأمين و آوردن وحى كه در مناسبت‌هاى گوناگون و در طول رسالت به‌طور مرتب انجام مىگرفت ، از قرآن و آيات آن خبر داشته و گاهى به اقتضاى موقعيت براى اظهار آن عجله مىكرده اما اجازه نداشته كه پيش از نزول جبرئيل آن را ابراز نمايد .

قول سوم - قرآن كريم در پشت اين الفاظ موجود ، داراى حقيقت ديگرى است كه با فهم عادى نميتوان آن را درك كرد و اين حقيقت قابل تفصيل و تجزيه نيست و يك حقيقت بسيط و داراى احكام و استحكام است با توجه به اين معنا مىتوان گفت

( 1 ) - سوره شعراء ، آيه 194 . ( 2 ) - مقدمه تفسير صافى ، ج 1 ص 56 . ( 3 ) - سوره طه ، آيه 114 .