سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٤

ضلالت :

پس خداوند هركس را كه بخواهد گمراه مىكند و هركس را كه بخواهد هدايت مىكند و او عزيز و حكيم است .

وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ « 1 »

و كسى كه خدا او را گمراه كرد ، كسى نمىتواند او را هدايت كند .

بطورى كه ملاحظه مىفرمائيد در اين آيات اضلال و گمراه ساختن به خدا نسبت داده شده و اگر چنين باشد كافران و گمراهان تقصيرى نخواهند داشت ، زيرا اگر خدا آنها را گمراه نمىكرد آنها بدين حق مىگرويدند .

خوشبختانه پاسخ اين اشكال يا سؤال را خود قرآن به روشنى داده است و از آنجا كه بعضى از آيات قرآنى بعضى ديگر را تفسير مىكنند با مراجعه به آيات ديگرى كه در اين زمينه آمده است مىتوان به معناى صحيح آنها پىبرد و پاسخ اين اشكال را دريافت .

با توجه به مجموع آيات روشن مىشود كه درست است خداوند گروهى را گمراه مىكند اما اين گمراه كردن براى خود ضوابط و معيارهايى دارد و چنان نيست كه بدون ملاك و معيار خداوند كسى را گمراه كند بلكه گمراه كردن خدا شامل حال كسانى است كه در درجه اول خودشان گمراهى را انتخاب كرده‌اند و با سرپيچى از فرمانهاى خدا و دور شدن از راه انبياء با دست خود و با اراده خود ضلالت را برگزيده‌اند و چون چنين كرده‌اند خداوند نيز بر گمراهى آنها افزوده است درست مانند افزودن هدايت بر كسانى كه با اراده خود هدايت را برگزيده‌اند ( توضيح اين مطلب را در بيان نوع چهارم از انواع هدايت ذكر كرديم )

در همين‌جا توجه خوانندگان را به آياتى جلب مىكنيم كه در آنها معيار گمراه كردن خدا بيان شده و از اين آيات به خوبى روشن مىشود كه خداوند تنها كسانى را گمراه

( 1 ) - سوره رعد ، آيه 33 .