سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٢١

استغفار :

موسى بيهوش افتاد و چون به هوش آمد ، گفت : منزهى خدايا به سوى تو توبه كردم و من از نخستين مؤمنان هستم .

استغفار :

استغفار :

اين واژه از ماده غفران است كه در لغت به معناى پوشانيدن و ستر كردن آمده و با معناى اصطلاحى آن‌كه همان آمرزيدن است ، تناسب روشنى دارد . در واقع خداوند با آمرزيدن گناه كسى بر روى عمل زشت او پرده مىكشد استغفار به معناى درخواست و عفو و طلب آمرزش است .

درست است كه دو واژهء توبه و استغفار در نهايت به يك مفهوم بازگشت مىكنند اما از ظاهر آيات و روايات چنين استفاده مىشود كه اين دو باهم فرق دارند .

در قرآن كريم در چند آيه توبه و استغفار به گونه‌اى در كنار هم ذكر شده كه دلالت بر دوگانگى مفهوم آنها دارد :

وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ « 1 »

و به پروردگارتان استغفار كنيد سپس به او توبه نمائيد همانا پروردگار بخشنده و دوستدار است .

شبيه اين تعبير كه ميان استغفار و توبه با لفظ ثم فاصله انداخته در چهار مورد از قرآن آمده كه دلالت بر تفاوت ميان اين دو مفهوم دارد همچنين در حديث مشهورى كه لشكريان عقل و جهل را مىشمارد ، توبه كه ضد آن اصرار است و استغفار كه ضد آن اغترار است به عنوان دو مفهوم جداگانه به حساب آمده است « 2 » .

ميان توبه و استغفار تفاوتهائى چند وجود دارد كه از جملهء آنها مىتوان تفاوتهاى زير را ياد كرد :

( 1 ) - سوره هود ، آيه 90 . ( 2 ) - اصول كافى ، ج 1 ص 12 .