سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣١١

تخلف‌ناپذيرى سنتها

را گوشزد مىنمايد :

وَ لَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ وَ لَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ . « 1 »

همانا پيامبرانى پيش از تو مورد تكذيب قرار گرفتند . پس آنان بر اين تكذيبها صبر كردند و اذيت شدند تا اينكه پيروزيمان به آنان رسيد . و هيچ چيزى نمىتواند كلمات خدا را دچار تبديل و تغيير سازد . و همانا خبر پيامبران بر تو آمده است .

در بعضى از آيات قرآنى مطلب از تاريخ و تجربه‌هاى بشرى فراتر مىرود و به ابتداى خلقت جهان كشانيده مىشود و انسان را به تفكر دربارهء ابتداى خلقت و اعادهء آن فرا مىخواند كه اين خود يك نوع سنت تخلف‌ناپذير الهى است :

أَ وَ لَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ . « 2 »

آيا نديدند كه چگونه خداوند آفرينش را شروع كرد و سپس آن را برمىگرداند ؟ همانا كه اين كار براى خدا آسان است .

براى فهم و درك درست مسألهء « سنن » و تخلف‌ناپذيرى و حتمى بودن آن ، قرآن همواره به مطالعهء دقيق نمونه‌هاى تاريخى آن دعوت مىكند و از انسان مىخواهد كه با چشمى باز و بصيرتى نافذ و گوشى شنوا مطلب را بررسى كند و تمام خواص و امكانات خود را به كار گيرد تا به حقيقتى كه در پشت اين نمونه‌هاى تاريخى وجود دارد پىببرد و جريان و حكومت سنتهاى تخلف‌ناپذير الهى را در جاىجاى تاريخ بشرى ملاحظه كند و از آن براى امروز و فرداى خود توشه‌اى بسازد :

( 1 ) - سوره انعام ، آيه 34 . ( 2 ) - سوره عنكبوت ، آيه 19 .