سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٣

املاء و استدراج

دربارهء املاء و استدراج كه مىتوان آنها را دو سنت از سنتهاى الهى دانست ، امير المؤمنين على ( ع ) جملاتى دارد كه درخور تعمق و تدبر است ، به عقيدهء امام ، مهلت دادن به ستمگران يك قانون عام در تاريخ است و هيچ ستمگرى هلاك نشد مگر اينكه قبلا به او مهلت داده شد :

فان اللّه لم يقصم جبارى دهر قطّ الّا بعد تمهيل و رخاء و لم يجبر عظم احد من الامم الا بعد ازل و بلاء .

خداوند هرگز جباران دنيا را درهم نشكست مگر پس از مهلت دادن و فراخى ، و هرگز استخوان شكستهء ملتى را ترميم نكرد ، مگر پس از آزمايش و شدت .

همچنين در مورد استدراج جملات روشنگرانه و بيداركننده‌اى در نهج البلاغه آمده است و امام با تعبيرهاى لطيف و احساس برانگيزى اين مسأله را مطرح مىكند و به كسانى كه غرق در نعمت هستند و امكانات بسيارى در اختيار آنهاست ، هشدارهاى لازم را مىدهد :

كم من مستدرج بالاحسان اليه و مغرور بالستر عليه و مفتون بحسن القول فيه و ما ابتلى اللّه احدا به مثل الاملاء له . « 1 »

چه بسا افرادى كه به وسيلهء نعمت غافلگير مىشوند و به خاطر پرده پوشى خدا بر گناهانشان مغرور مىگردند در اثر تعريف و تمجيد از آنان فريب مىخورند و خداوند هيچكس را به چيزى مانند مهلت دادن امتحان نكرده است .

( 1 ) - نهج البلاغه ، كلمات قصار 166 .