سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٩
نسخ
وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ « 1 »
و هنگامى كه آيه‌اى را به جاى آيه‌اى مىآوريم - و خدا به آنچه نازل كرده داناتر است - آنها مىگويند كه تو افتراء مىبندى بلكه بيشتر آنها نمىدانند .
از اين آيات نكات گوناگونى به دست مىآيد از جمله اين‌كه :
1 - اين آيات نه تنها به امكان نسخ ، بلكه به وقوع آن نيز دلالت دارد بخصوص آيه دوم از وقوع نسخ و عكس العمل كفار در مقابل آن خبر مىدهد بنابراين سخن بعضىها كه نسخ را فقط در مرحله امكان قبول دارند ولى وقوع آن را انكار مىكنند ، سخن بىموردى است .
2 - نسخ منحصر به احكام نيست ، بلكه در تكوينيات هم امكان وقوع دارد زيرا آيه در اصطلاح قرآنى همانگونه كه به آيات قرآن اطلاق مىشود به تكوينيات هم به عنوان نشانه‌هاى قدرت خدا اطلاق مىشود و قرآن كريم در موارد بسيارى پديده‌هاى آفرينش را هم به عنوان آيات الهى معرفى مىكند به عنوان نمونه :
وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً « 2 »
پسر مريم و مادر او را آيه قرار داديم .
وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها « 3 »
( 1 ) - سوره نحل ، آيه 106 . ( 2 ) سوره مؤمنون ، آيه 50 . ( 3 ) - سوره يوسف ، آيه 105 .