سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٧١

1 - تكرار لفظى

و گاهى جملهء تكرار شده در كنار هم قرار گرفته است مانند :

أَصْحابُ الْيَمِينِ ما أَصْحابُ الْيَمِينِ « 1 »

الْحَاقَّةُ مَا الْحَاقَّةُ وَ ما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ « 2 »

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً « 3 »

كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ « 4 »

همچنين گاهى يك جمله در فواصل آيات يك سوره تكرار شده كه هدف از آن جلب توجه مخاطب به مضامينى است كه در آن سوره آمده است مانند : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » كه در سوره رحمن سى و يك مرتبه در فواصل آيات تكرار شده و « فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ » كه در سوره مرسلات ده مرتبه تكرار شده ؛ اين جمله‌ها پس از بيان مطالبى كه شبيه يكديگرند به صورت ترجيع‌بند آمده است .

اين گونه تكرارها براى تأكيد مطلب و تقرير كلام و يا نشان دادن عظمت و اهميت موضوع است و در مجموع هدف اينست كه توجه شنونده به خوبى به سوى موضوع يا مطلب موردنظر جلب شود . در مواردى هم تكرار يك كلمه براى اينست كه ميان موضوع و محمول يا مبتدا و خبر فاصله زيادى مىافتد كه در اين صورت تكرار موضوع يا مبتدا براى يادآورى مفيد است مانند :

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ « 5 »

( 1 ) - سوره واقعه ، آيه 27 . ( 2 ) - سوره حاقه ، آيات 17 - 18 . ( 3 ) سوره انشراح ، آيات 6 - 7 . ( 4 ) - سوره تكاثر آيات 3 - 4 . ( 5 ) - سوره نحل آيه 119 .