سيرى در علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٩

2 - جدال به احسن

ب - جدل

ب - جدل

در قرآن از فن جدل و مناظره نيز استفاده شده است جدل عبارت است از ترتيب مقدمات غير علمى براى مغلوب كردن طرف مقابل و يا استفاده از موضوعاتى كه طرف مقابل آنها را قبول دارد با شيوه خاصى كه در كتب منطق و كتب مخصوص آداب مناظره آمده است .

در قرآن از دو نوع جدل ياد شده است :

1 - جدل به باطل

1 - جدل به باطل

و آن جدالى است كه اهل باطل براى سركوبى حق مىكنند اين نوع جدال مذموم است و در آن از مقدمات باطل براى رسيدن به يك نتيجه استفاده مىشود :

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍ « 1 »

و از مردم كسانى هستند كه دربارهء خدا مجادله مىكنند بدون آنكه علمى يا هدايتى يا كتابى روشن‌كننده داشته باشند .

2 - جدال به احسن

2 - جدال به احسن

اين نوع جدال از نظر قرآن مطلوب است و قرآن به آن امر كرده . اين جدال جدالى است كه براى اثبات يك مطلب حق است و نيز مقدمات آن طورى انتخاب شده كه موجب اهانت به طرف مقابل و رنجش خاطر او نمىگردد بلكه با جملاتى مؤدبانه و زيبا ادا مىشود :

وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ « 2 »

و با اهل كتاب مجادله نكنيد مگر با چيزى كه آن نيكوتر است .

( 1 ) - سوره لقمان ، آيه 20 . ( 2 ) - سوره عنكبوت ، آيه 46 .