تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٧

194 / زهراوى / 2197

119 ) مىگويد : « توصيفى كه ابو القاسم از جراحى چشم به دست مىدهد مختصر است و ساده ؛ امّا به‌هيچ‌وجه بهتر از كتب كلاسيك درسى چشم‌پزشكى مثلا اثر على بن عيسى يا عمّار نيست - حتى دقت آن كم‌تر هم هست » ، و ادامه مىدهد كه « هيچ نشانه‌اى بر اينكه ابو القاسم شخصا درباره‌ى جرّاحى تجربيات بيشترى فراهم آورده باشد » در دست نيست . در بين چشم‌پزشكان غربى گى دو شولياك « 1 » ( د : 1363 م ) در 200 موضع از زهراوى نقل قول مىكند ( نك : همان ، 118 ) . در نوشته‌هاى پزشكى لاتينى نام وى به صورت‌هاى تصحيف‌شده‌ى زير فراوان ديده مىشود : البوكاسيس

( Albucasis )

، ابوكاسا

( Abbucassa )

، بولكاسيس

( BUlchasis )

، بولكاريس

( Bulcaris )

و غيره .

منابع : حميدى ، جذوه ، 195 ؛ ابن بشكوال ، صله ، 1 / 162 ؛ ضبّى ، بغيه ، 1 / 272 - 271 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 2 / 52 ؛ ووستنفلد ، پزشكان عرب ، ش 147 ؛ شولان ، ص 375 - 372 ؛ لكلر ، جرّاحى البوكاسيس « 2 » ، پاريس ، 1861 م ؛ همو ، پزشكى عربى ، 1 / 57 - 437 ؛ بروكلمان 1 / 239 ؛ گورلت ، تاريخ جرّاحى ، 1 / 649 - 620 ؛ فروليش ، « ابو القاسم به عنوان جراح جنگى » « 3 » ، در :

Archiv f . Klinische Chirurgie

، 30 / 1884 م / 76 - 364 ؛ كوردونيه ، « درباره‌ى كتاب . . . ابو الكاسيس » « 4 » ، در :

Janus

، 9 / 1904 م / 32 - 425 ، 87 - 481 ؛ والنسى ، جراح عرب ، ابو الكاسيس « 5 » ، مونپليه ، 1908 م ؛ نيل ، « جراحى دندان ابو الكاسيس در مقايسه با . . . » « 6 » ، در :

Revue de stomatologie

، 18 / 1911 م / 81 - 169 ، 229 - 222 ؛ زدوهوف ، مقالاتى درباره‌ى تاريخ جرّاحى در قرون وسطى « 7 » ، لايپزيگ ، 1918 م ، 2 / 84 - 16 ؛ سارتن ، 1 / 82 - 681 ؛ كمپبل ، طب عربى ، 1 / 90 - 85 ؛ صبحى ابو غنيمه ، ابو القاسم ، محقق تاريخ طب عربى « 8 » ، برلين ( رساله‌ى دكترى ) ، 1929 م ؛ رنو ، « آيا ابو الكاسيس ، ابن سينا و اطباى بزرگ عرب از سفليس اطلاع داشتند ؟ » « 9 » ، در :

Bull . Soc . Franc ? . hist . med .

28 / 1934 م / 122 ؛ زركلى ، 2 / 358 ؛ شيپرگس ، جذب ، ص 96 - 95 ؛ س . حمارنه ، « نقطه‌ى اوج شيمى درمانى در طب عربى قرن دهم » « 10 » ، در :

Islam

، 38 / 1963 م / 88 - 287 ؛ ديدگاه داروشناسى ابو الكاسيس ( زهراوى ) در اسپانياى

( 1 ) . Guy de Chauliac . ( 2 ) . La chirurgie d'Albucasis . ( 3 ) . " Abu l - Kasim als Kriegschirurg " . ( 4 ) . " Sur le Liber servitoris d'Aboulcasis " . ( 5 ) . Un chirurgien arabe , Abulcasis . ( 6 ) . " La chirurgie dentaire d'Aboulcasis comparee celle des Maures du Trarza " . ( 7 ) . Beitr ge zur Gesch . d . Chirurgie im Mittelalter . ( 8 ) . Abu L - Kasim , ein Forscher der arabischen Medizin . ( 9 ) . " Abulcasis , Avicenne et les grands medecins arabes ont - ils connu la syphilis ? " . ( 10 ) . " Climax of Chemical Therapy in loth Century Arabic Medicine " .