تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٥

186 / خوارزمى / 2189

380 ه / 990 م فراهم آورد و به امير ابو على سيمجورى اهدا كرد .

منابع : بروكلمان 1 / 207 ؛ وايتسمان ، در : باستان‌شناسى مشرق به يادبود هرتسفلد « 1 » ، 252 ؛ كراوس ، « شرح حال ابن سينا به زبان عربى » « 2 » ، در :

Klinische Wochenschrift

، 11 / 1932 م / 1881 ؛ دوبلر ، « مواد دارويى مسلمانان در قرون ميانه » « 3 » ، در :

Sudhoffs Archiv

، 43 / 1959 م / 335 .

آثار :

[ 1251 ] ويرايش كتاب الحشائش في هيولى العلاج الطبى [ 6038 ]

اثر ديوسكوريدس .

نسخه : سراى ، احمد سوم 2127 ( 5 « مقالات » ، 274 گ ، 626 ه ، نك : فهرست ، 3 / 800 ) ؛ ليدن

Or . 289

( 227 گ ، 475 ه ، نك : فورهووه ، 109 ) ؛ كتابخانه‌ى بريتانيا

Or . 3366

( 2 « مقاله » ى نخست ، 181 گ ، 735 ه ، نك : ذيل ، ش 785 ) ؛ بانكىپور ، 4 / 140 ، ش 91 ( « مقاله » ى دوم ، هفتم و اولين « مقاله » ى ناقص ، 222 گ ، ق 5 ه ) ؛ هم‌چنين ، نك : پيش از اين ، ص 97 .

186 / خوارزمى / 2189

ابو عبد اللّه محمّد بن احمد بن يوسف ( د : ح پايان ق 4 ه / 10 م ) در دايرة المعارف مشهور خود به نام مفاتيح العلوم ، كه در آن 15 رشته از علوم را برحسب اصطلاحات تخصّصى مرتب كرد ، در دومين « مقاله » جايگاه مهمى به علم طب داد . در اين قسمت از دايرة المعارف خود او به كلى از پايبندى به كمال چشم پوشيده است . جاى دو رشته‌ى اصلى جراحى و بهداشت در آنجا به كلى خالى است و در بيان تشريح ، آسيب‌شناسى و داروشناسى ظاهرا از رازى ، على بن عباس ، ابو حنيفه‌ى دينورى ، ابو جريج و ايوب رهاوى مدد گرفته است .

منابع : زايدل ، « پزشكى در كتاب مفاتيح العلوم » « 4 » ، در :

SBPMS

، ارلانگن ، 47 / 1915 م / 79 - 1 ؛ ويدمان ، « قطعاتى از مفاتيح العلوم » « 5 » ، در : مقالات ، 22 (

SBPMS

، ارلانگن ، 42 / 1910 م / 303 ) .

آثار :

[ 1252 ] مفاتيح العلوم [ 6039 ]

چاپ فان فلوتن ، ليدن ، 1895 م ، ص 183 - 152 . فصل سوم از « مقاله » ى دوم قسمت‌هايى دارد درباره‌ى تشريح ، بيمارىها و ناخوشىهاى قابل ذكر ، مواد غذايى ، داروهاى ساده ، داروهاى ساده با

( 1 ) . Archaeologica Orientalia in Mem . E . Herzfeld . ( 2 ) . " Eine arabische Biographie Avicennas " . ( 3 ) . " Die , , Materia Medica''unter den Muslimen des Mittelalters " . ( 4 ) . " Die Medizin im Kit b Maf t i h ? al c ? Ul u m " . ( 5 ) . " Stcke aus den Maf t i h ? al c ? Ul u m " .