تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٣

183 / جبرائيل بن عبيد اللّه / 2186

182 / بشر بن عبد الوهاب فزارى / 2185

پيش از ق 5 ه / 11 م مىزيست .

بيرونى از كتاب تفاسير الادوية وى در كتاب الصيدنة ( گ 14 پ ، 15 پ ، 24 پ ، 26 پ ، 38 ر ، 44 ر ، 45 ر ، 46 ر ، 50 ر ، 51 ر ) نقل قول مىكند ؛ قس : مايرهوف ، داروشناسى بيرونى « 1 » ، ص 176 .

183 / جبرائيل بن عبيد اللّه / 2186

جبرائيل بن عبيد اللّه بن بختيشوع در 311 ه / 923 م متولد شد . نخست نزد ناپدرى خود ، كه او هم طبيب بود ، تحصيل كرد ، سپس در بغداد كارآموزى خود را در طب ادامه داد . عضد الدوله در همان ابتداى مسير زندگى علمى جبرائيل وى را به شيراز فراخواند . جبرائيل دوباره به بغداد بازگشت ولى چون دربارهاى متعددى وى را به مشاوره‌ى طبى مىخواندند ناگزير بود اغلب بغداد را ترك گويد . او در كنار پيشه‌ى پزشكى به مسائل فلسفى و دينى نيز علاقه‌مند بود . در 85 سالگى در ميّافارقين در 396 ه / 1006 م درگذشت .

منابع : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 148 - 144 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 151 - 146 ؛ بروكلمان ،

EI 1

، 1 / 626 ؛ گراف ، ادبيات عربى مسيحى ، 2 / 111 ؛ سوردل ،

EI 2

، 1 / 1298 .

آثار :

[ 1242 ] 1 . الكنّاش الكبير [ 6029 ]

موسوم به الكافى ، به گفته‌ى ابن ابى اصيبعه ، در 5 ج ، كه از آن ميان فقط ج 3 باقى مانده است .

نسخه : كوتاهيه ، وحيد پاشا 2832 ( 127 گ ، ق 7 ه ، نك : ديتريش ،

Medicinalia

، 65 - 64 ) .

[ 1243 ] 2 . الكنّاش الصغير [ 6030 ]

نسخه : حلب ، جرّاح ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 8 ، ش 14 ) .

[ 1244 ] 3 . في عصب العين [ 6031 ]

نسخه : حلب ، جرّاح ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 8 ، ش 15 ) .

[ 1245 ] 4 . مقالة في أن أفضل اسطقسات البدن هو الدّم [ 6032 ]

كه براى صاحب بن عباد تأليف شده .

نسخه : حلب ، مانوك ( نك : سباط ، فهرس ، 1 / 8 ، ش 16 ) ، هم‌چنين ، نك : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 148 .

ابن ابى اصيبعه عنوان زير را نيز ذكر مىكند :

( 1 ) . " Drogenkunde des Ber u n " .