تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٧

162 / ابن جزّار / 2165

دارد ، يعنى ذكر نام داروها به زبان‌هاى مختلف و يا به‌طور غير مستقيم با آوردن نام كشورها ، مثلا بالروسية ، بالفارسية ، بالسريانية ، بالبربرية ( از زبان بربرى قرن دهم چيز زيادى در دست نيست ) ، بالنبطية . . . » ، اشتاين اشنايدر ، « ابن جزّار . . . » « 1 » ، در :

ZDMG

، 32 / 1878 م / 733 - 728 ، نك : مايرهوف ، واژه‌نامه ، ص

XXIV

.

[ 1178 ] 2 . زاد المسافر و قوت الحاضر [ 5965 ]

كه عنوان لاتينى آن

Viaticum peregrinantis

است . مترجم آن قسطنطين از مؤلف نام نمىبرد و خود را گردآورنده‌ى متنى قلمداد مىكند كه از اصل عربى ترجمه شده است ( قس : زودهوف ،

Archeion

، 14 / 1932 م / 362 ) . در مقدمه « قسطنطين سپس از خود در برابر بعضى از مردم كه مىخواهند اثر وى را با دندان تكه‌تكه كنند دفاع مىكند ؛ چون آنان در پرگويى خود لجاج مىورزند و ياوه مىسرايند ، بايد ايشان را به حال خويش واگذاشت . . . . اشتاين اشنايدر ، ( « قسطنطين افريقايى و مآخذ عربى وى » « 2 » ، در :

Virchow's Archiv

، 37 / 1866 م / 359 ) اين‌گونه برانگيختگى را بيانى بسيار محكم از احساس ژرف مالكيت يك اثر علمى مىنامد » ( شيپرگس ، جذب ، ص 41 ) . در 1124 م ، اين اثر منحول قسطنطين به عبرى ترجمه شد . در سال 1259 م موسى ابن تبّون « 3 » بار ديگر اين كتاب را از عربى به عبرى با عنوان

Zedat ha - derachim

برگرداند . نك : اشتاين اشنايدر ، ترجمه‌هاى عبرى ، ش 449 .

درباره‌ى آن نك : « 4 » يوتا شونفلد ، « دندان‌پزشكى در " كتاب زاد المسافر " ابن جزّار » « 5 » ، در :

Sudhoffs Archiv

، 58 / 1974 م / 403 - 380 .

نسخه ( عربى ) : ازمير ، ملى 50 / 470 / 26636 ( 175 گ ، 972 ه ، نك : ديتريش ،

Medicinalia

، ص 63 ) ؛ درسدن 209 ؛ كپنهاگ 109 ( 184 گ ) ؛ بادليان

Hunt . 302

( 191 گ ، 738 ه ، نك : يورى ، 1 / 133 ، ش 559 ) ؛ پاريس 2884 ( استنساخى جديد از دست‌نويس درسدن ، نك : واژدا ، 729 ) ؛ الجزيره 1746 ( گ 75 - 1 ، ق 10 ه ) ؛ چستربيتى 5224 ( گ 88 ر - 50 پ ، 1054 ه ) ؛ كليولند ، كتابخانه‌ى پزشكى ارتش ( 1 ) 92 ( 1154 ه ، نك : ماير ، در :

Bull . of Hist . of Med .

، 11 / 1942 م / 210 ) ؛ قاهره 6 ( 1 ) ، 37 ، طب ، مجموع 37 م ( گ 39 ر - 1 ، ق 11 ه ) ؛ تهران ، ملك 4486 ( 994 ه ، نك : مجلة معهد المخطوطات العربية ، 6 / 75 ) ؛ رباط 1718 ( گ 222 ر - 1 پ ، نك : فهرست ، 2 ، ش 2644 ) ؛ حضرموت ( 1158 ه ، نك : سرجنت ،

BSOAS

، 13 / 1950 م / 598 ) ؛ هم‌چنين « 6 » رامپور ، رضا 3867 ( 272 گ ،

( 1 ) . " Ibn ul - G ? ezzar's Adminiculum " . ( 2 ) . " Constantinus Africanus und seine arabischen Quellen " . ( 3 ) . Mose ibn Tibbon . ( 4 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 7 . ( 5 ) . " Die Zahnheilkunde im , , Kit b z d al - mus fir''des al - G ? azz r " . ( 6 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 5 .