تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٨

120 / حنين بن اسحاق / 2123

[ 695 ] جوامع كتاب الأدوية المفردة لجالينوس [ 5482 ]

[ 696 ] رسالة في الإبانة عن منفعة الطبّ اذا كانت صناعة النجوم مقرونة بدلايلها [ 5483 ]

( نك : مك كارتى ، همان ، ص 106 - 105 ) .

[ 697 ] « 1 » رسالة في الأدوية المفردة الّتي تفعل بخواصّها في السّموم [ 5484 ]

نسخه : تهران ، مجلس 1538 ( در يك مجموعه ، نك : فهرست ، 4 / 272 ) .

افزوده : « 2 »

رسالة في علة البحارين للأمراض الحادة به خط عبرى در يمن موجود است . تحقيق و تصحيح و ترجمه به آلمانى از كلاين - فرانكه ، « علل بحران‌ها در بيمارىهاى سخت ، اثرى از كندى كه مجددا كشف شده است » « 3 » ، در :

Isr . Or . St .

، 5 / 1975 م / 188 - 161 .

[ 698 ] « 4 » كتاب السمائم [ 5485 ]

درباره‌ى زهرها . ابن سمجون ( 2 / گ 75 پ ، 161 پ ، 198 ر ، 198 پ ) از آن ياد مىكند .

120 / حنين بن اسحاق / 2123

حنين بن اسحاق ( ت : 194 ه / 809 م ، د : 260 ه / 873 م ) بزرگ‌ترين مترجم كتب يونانى به عربى بود و از پركارترين پزشكان قديم عرب در آفرينش اثر به شمار مىرود . از آثار پزشكى وى كه به دست ما رسيده تا به حال بيشتر كتاب‌هاى مربوط به چشم‌پزشكى مورد تحقيق قرار گرفته‌اند ؛ بر اهميت « مدخل در طب » او نيز در مغرب زمين تأكيد ورزيده‌اند . داورى شايسته درباره‌ى جايگاهى كه وى در تاريخ پزشكى دارد بايد موضوع كار محققان آينده قرار گيرد . تصويرى كه ما از كارهاى وى در زمينه‌ى چشم‌پزشكى در ذهن داريم از بركت آثار هيرشبرگ و مايرهوف تقريبا روشن است . به گمان هيرشبرگ شايستگى حنين در اين است كه رشته‌ى تخصّصى چشم‌پزشكى را در زبان عربى براى نخستين بار در كتابى درسى ارائه داده است ( نك :

SB Pr . AK . W .

، 1903 م ، ص 1094 ) . پزشكان عرب نيز به اين شايستگى به شيوه‌اى مشابه اشاره كرده‌اند . به نظر على بن عيسى ، كه خود يكى از برجسته‌ترين چشم‌پزشكان است ( نك : پس از اين ، ص 475 به بعد ) - عين عبارت على بن عيسى چنين است : - حنين « سرگل همه‌ى آثارى را كه پزشكان برجسته‌ى پيش و پس از جالينوس تأليف كرده‌اند ، گرد آورده است » ( همان ، ص 1084 ) . ابن ابى اصيبعه ( 1 / 198 ) به ناهمگونى مقالات و كوتاهى برخى از آن‌ها و طول و تفصيل غير لازم در برخى ديگر اشاره مىكند و درباره‌ى علت اين ناهمگونى

( 1 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 5 . ( 2 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 7 . ( 3 ) . " Die Ursachen der Krisen bei akuten Krankheiten . Eine wiederentdeckte Schrift al - Kind i 's " . ( 4 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 7 .