تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣

97 / ماسرجويه / 2100

اين ماسرجويه‌ى كهتر كه در مآخذ ما با ماسرجويه‌ى بزرگ‌تر مشتبه مىشود ( نك : پيش از اين ، ص 276 ) ، به احتمال زياد مسيحى و از اهالى جندىشاپور بود . آن‌طور كه از اخبار ابو بكر ايوب بن الحكم ، معاصر احتمالا جوان‌تر وى ، به روشنى برمىآيد اين ماسرجويه از معاصران ابو نواس شاعر ( د :

200 ه / 815 م ) بوده است . از پسرش عيسى در مآخذ ما به صورت پزشك و مؤلف ياد مىشود ( نك :

پس از اين ، ص 319 ) . به احتمال زياد وى پدر صحاربخت پزشك بوده كه نامش در اثر به‌جا مانده از وى صحاربخت بن ماسرجيس آمده است ( نك : پس از اين ، ص 318 ) . خود او نيز پدر عيسى پزشك بوده است ( نك : پس از اين ، ص 319 ) . قطعات و كتاب‌هايى كه تاكنون مىشناسيم و به ماسرجويه منسوبند ظاهرا به اين يك متعلقند ( رازى از ماسرجويه مهتر با عنوان « اليهودى » ياد مىكند ، نك : پيش از اين ، ص 276 ) .

منابع : جاحظ ، حيوان ، 3 / 323 ؛ 4 / 192 ؛ ابن قفطى ، حكماء ، 324 ؛ ابن ابى اصيبعه ، 1 / 163 ؛ ابن عبرى ( دوم ) ، 112 ؛ بروكلمان ، ذيل 1 / 417 ؛ مايرهوف ، « درباره‌ى انتقال علم يونانى و هندى به عرب‌ها » « 1 » ، در :

Isl . Culture

، 2 / 1937 م / 22 ؛ همو ، واژه‌نامه « 2 » ، ص دوازده ؛ همو ، در :

Isis

، 28 / 1938 م / 436 .

آثار :

[ 558 ] 1 . رسالة في أبدال الأدوية و ما يقوم مقام غيرها [ 5345 ]

نسخه : اياصوفيه 4838 ( گ 202 ر - 191 پ ، 641 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 831 ) .

ترجمه‌ى انگليسى : « 3 » توسط لوى ، با عنوان :

Substitute Drugs in Early Arabic Medicine , with special reference to the Texts of M sarjawaih , al - R z i , and Phythagoras

، اشتوتگارت ، 1971 م . ( انتشارات انجمن بين المللى تاريخ داروسازى ، دوره‌ى جديد ، به كوشش هاين ، ج 37 ) ، ص 45 - 35 .

[ 559 ] 2 . كتاب في الغذاء [ 5346 ]

نسخه : حلب ، نحّاس ( نك : سباط ، فهرس ، ذيل ، 60 ، ش 2973 ) ؛ با عنوان كتاب الاغذية منقول در كتاب في علم الخواص از ابو الحسن مدائنى : آنكارا ، صائب 1682 ، گ 8 ر .

[ 560 ] 3 . كتاب في الشراب [ 5347 ]

نسخه : حلب ، نحّاس ( نك : سباط ، فهرس ، ذيل 60 ، ش 2974 ) .

( 1 ) . " On the transmission of Greek and Indian science to the Arabs " . ( 2 ) . Un glossaire . ( 3 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 5 .