تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٧

29 جالينوس 2032

[ 335 ] 98 . رسالة في اليرقان [ 5123 ]

درباره‌ى بيمارى زردى . حنين اين اثر را در شمار كتاب‌هاى غير اصيل مىداند ( مواد جديد « 1 » ، ش 177 ) . رازى در مواردى كه بدون ذكر نام مؤلف از « صاحب اليرقان » سخن مىگويد ، به احتمال قوى از همين كتاب نقل قول مىكند ، نك : الحاوى ، 7 / 146 ؛ آلوارت ( 2 ) 6232 ( گ 31 - 19 ، 689 ه ) ، طبق خبر موجود در دست‌نويس اين اثر را شخصى به نام عيسى بن ابراهيم بصرى به عربى ترجمه كرده است .

ترجمه‌ى لاتينى : با عنوان

De cura icteri

، چاپ شده است ، در :

Chart .

، 10 / 524 ، نك : كوهن ، 1 / مقدمه ، صد و شصت و هفت ، ش 126 ؛ ديلس ، 1 / 141 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 95 .

[ 336 ] 99 . رسالة في الحجامة و المبضع و العلق من كتب بقراط [ 5124 ]

درباره‌ى رگ زدن ، نيشتر و انعقاد خون از كتب بقراط .

نسخه : اياصوفيه 3724 ( گ 147 پ - 146 ر ، 721 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 820 ) .

نوشته‌اى كه احتمال مىرود مجعول باشد و اصل يونانى آن مفقود شده است . به احتمال زياد از زمره‌ى كتاب‌هاى مجعولى است كه كمى پيش از اسلام به جالينوس منسوب شده‌اند ؛ شايد هم همان اثرى باشد كه رازى با احتياط از آن نقل مىكند ، يعنى كتاب ينسب إلى جالينوس في أمر الحجامة ( الحاوى ، 12 / 94 - 93 ، هم‌چنين ، نك : پيش از اين ، ش 57 ، كتاب الفصد ) . بايد آن را با نيز مقايسه كرد ( نك :

ديلس ، 1 / 95 ) .

[ 337 ] 100 . كتاب الحقن [ 5125 ]

( در ابن ابى اصيبعه ، 1 / 102 : مقالة في الحقن و القولنج ) ، درباره‌ى تنقيه‌ها . رازى آن را به عنوان كتابى منسوب به جالينوس ذكر مىكند و در موضعى ( الحاوى ، 8 / 209 ) گمان خود را مبنى بر اينكه مؤلف واقعى آن احتمالا روفوس است بيان مىدارد .

نقل‌قول‌ها در الحاوى ، 6 / 182 ؛ 7 / 147 ؛ 8 / 14 ، 43 ، 48 ، 56 ، 111 ، 205 - 203 ، 212 - 209 ؛ قس : ديلس ، 1 / 138 ، كه در آنجا

De clysteribus et colica

ذكر مىشود ، سواى دست‌نويس لاتينى آن نسخه‌اى نيز به عبرى شناخته شده است ، هم‌چنين نك : ونريش ، ص 262 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 99 ؛ مايرهوف ، « درباره‌ى نوشته‌هاى اصيل و غير اصيل » ، ص 543 ، ش 62 ؛ رايش ، آثار مجعول جالينوس . . . « 2 » ، رساله‌ى دكترى ، لايپزيگ ، 1919 م ؛ شوبرينگ ، ص 60 . رازى از كتابى به نام علامات القولنج نام مىبرد ، نك : الحاوى 8 / 216 .

( 1 ) . Neue Materialien . . ( 2 ) . Die pseudoo - galenischen Schriften De usu farmacorum und De clisteribus et colica in der Dresdner Lat . Galen - Hds .