تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧١

29 جالينوس 2032

[ 289 ] 61 . كتاب في التدبير الملطّف [ 5077 ]

، فقط در يك دست‌نويس يونانى به جا مانده است ، قس : كوهن ، 1 / مقدمه ، صد و سى و چهار ، ش 64 ؛ ديلس ، 1 / 125 ؛ در ويرايش لاتينى موجود است با عنوان :

De attenuante victus ratione

، نك : ونريش ، ص 256 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 49 ، كه در آنجا عقيده‌ى پيشين را درباره‌ى اينكه نسخه‌ى اصل يونانى از بين رفته است مىپذيرد ، هم‌چنين ، نك : شوبرينگ ، ص 59 ) ، كتابى درباره‌ى رژيم لاغرى .

حنين درباره‌ى محتوا و ترجمه‌ى كتاب چنين مىگويد : « اين كتاب فقط از يك مقاله تشكيل شده است ، هدفى كه وى در اين كتاب در نظر دارد با عنوان آن تطبيق مىكند . من آن را به سريانى براى يوحنا بن ماسويه و به عربى براى اسحاق بن سليمان ترجمه كردم » . [ اين نيز از شمار آثارى است كه حنين خلاصه كرده و آن را ( يعنى مختصرشده‌ى آن را ) عيسى بن يحيى ترجمه كرده است ] ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 75 ) .

يعقوبى با همان عنوان از آن ياد مىكند ( نك : كلامروت ، در :

ZDMG

، 40 / 1886 م / 632 ) .

نقل‌قول‌هايى از آن در الحاوى ، 5 / 40 ، 111 ؛ 6 / 234 - 229 ؛ 7 / 84 - 83 ، 291 .

نسخه : از آن به جا مانده است : جوامع مقالة جالينوس في التدبير الملطّف ، از حنين بن اسحاق ، اياصوفيه 3631 ( گ 115 ر - 110 پ ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 828 ) ؛ هم‌چنين « 1 » آكسفورد ، بادليان

Marsh 663

( ص 271 - 265 ، 640 ه ) .

به احتمال زياد رازى از آن به صورت جوامع التدبير الملطف ياد كرده است ، نك : الحاوى ، 10 / 240 ، قس : ابن ابى اصيبعه ، 1 / 97 ، كه در آن وى از يك اختصار بدون نام مؤلف ياد مىكند .

[ 290 ] 62 . كتاب في الكيموس [ 5078 ]

، نك : كوهن ، 6 / 815 - 749 ؛ ديلس ، 1 / 77 ؛ ونريش ، ص 263 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 50 ؛ شوبرينگ ، ص 43 ) ، كتابى درباره‌ى كيموس « 2 » خوب و بد .

حنين درباره‌ى محتوا و ترجمه‌ى كتاب چنين مىگويد : « اين كتاب هم فقط از يك مقاله تشكيل شده است ، كه وى در آن مواد غذايى را شرح مىدهد و مىگويد كه كدام‌يك از آن‌ها كيموس مساعدى را ايجاد مىكند و كدام‌يك از آن‌ها كيموس بدى را ايجاد مىكنند . سرجس آن را ترجمه كرد ؛ بعد من آن را با كتاب الأطعمة ترجمه و همراه با آن اصلاح كردم . ثابت بن قرّه آن را به عربى ترجمه كرد . حبيش آن را براى ابو الحسن احمد بن موسى ترجمه كرد ؛ هم‌چنين شملى ( ؟ ) آن را ترجمه كرد » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 76 ) .

( 1 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 7 . ( 2 ) . مواد غذايى پس از دگرگون شدن در معده . - ( مولوى ) .