تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦٦
29 جالينوس 2032
حنين درباره‌ى ترجمه و محتواى كتاب چنين مىگويد : « اين كتاب شامل يك مقاله است و جالينوس در آن نظرات كسانى را كه درباره‌ى تب‌ها و تركيباتى كه موجب آن مىشوند سخنان بيهوده گفته‌اند ، رد مىكند . من دست‌نويس يونانى آن را داشتم ، اما فرصت ترجمه‌ى آن را به سريانى نمىيافتم . سپس مجال يافتم و ترجمه كردم . عنوان كتاب جالينوس چنين است : مناقضة من تكلم في الرسوم . مقاله‌ى ديگرى نيز در اين باب به جالينوس نسبت داده مىشود كه از او نيست » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 65 ) .
نسخه : ترجمه‌ى عربى اين اثر كه فقط دو دست‌نويس يونانى از آن باقى مانده : اياصوفيه 3590 ( گ 103 پ - 88 پ ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 813 ) .
در الحاوى ، 18 / 133 ، 140 ، در يك مورد ( 18 / 29 - 128 ) عنوان كتاب چنين ياد شده است : في أدوار الحمّيات و عللها و تحصيلها .
[ 279 ] 54 . كتاب في ردائة النفس [ 5067 ]
، نك : كوهن ، 7 / 960 - 753 ؛ ديلس ، 1 / 85 - 84 ؛ پوشمان / نويبورگر / پاگل ، 1 / 387 ، ش 80 ؛ ونريش ، ص 254 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 43 ؛ شوبرينگ ، ص 44 ) ، كتابى درباره‌ى تنگىنفس .
حنين درباره‌ى محتوا و ترجمه‌ى كتاب چنين مىگويد : « وى اين كتاب را در سه مقاله تدوين كرده است و قصد او آن است كه انواع ناراحتىهاى تنفسى و علل آن‌ها را و اينكه هريك نشانه‌ى چيست شرح دهد . در مقاله‌ى نخستين انواع تنفس و علل آن را ياد مىكند و در مقاله‌ى دوم از انواع سوء تنفس و اينكه هريك از آن‌ها نشانه‌ى كدام بيمارى است سخن مىگويد و در مقاله‌ى سوم ، براى اثبات درستى سخن خود ، از سخنان بقراط گواه مىآورد . ايوب اين كتاب را به سريانى درآورده بود و من آن را با دست‌نويس يونانى مقابله و براى پسرم تصحيح كردم و نيز براى ابو جعفر محمّد بن موسى به عربى درآوردم » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 68 ) .
يعقوبى هم اين كتاب را مىشناخته است ( نك : كلامروت ، در :
ZDMG
، 40 / 1886 م / 633 ) و با عنوان كتاب في عسر النفس ذكر كرده ، عنوانى كه به احتمال بسيار به ترجمه‌اى قديم‌تر مربوط بوده است . رازى آن را با عنوان سوئة التنفس آورده است ، نك : الحاوى ، 3 / 282 ؛ 5 / 110 ؛ 17 / 40 .
[ 280 ] 55 . كتاب في نوادر تقدمة المعرفة [ 5068 ]
، نك : كوهن ، 14 / 673 - 599 ؛ ديلس ، 1 / 100 ؛ ونريش ، ص 255 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 44 ؛ شوبرينگ ، ص 48 ) ، درباره‌ى مسائل جالب توجه راجع به پيش‌بينى بيمارى .
حنين در مورد محتوا و ترجمه چنين مىگويد : « اين كتاب از يك مقاله تشكيل مىشود و جالينوس در آن از ضرورت پيش‌بينى بيمارىها سخن مىگويد و شيوه‌هاى دقيقى را براى دست يافتن به اين هدف مىآموزد و از نشانه‌هاى جالبى سخن مىگويد كه خود او به كمك آن‌ها بيمارىها را