تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٩

29 جالينوس 2032

[ 241 ] ويرايش ( جوامع ) آن از ثابت بن قرّه [ 5029 ] نسخه : اياصوفيه 3631 ( گ 58 پ - 55 ر ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 832 ) .

ابن مطران « 1 » در بستان الأطباء ( گ 7 پ - 7 ر ) از آن نقل كرده است .

[ 242 ] 27 . كتاب في تشريح العين [ 5030 ]

( نك : اشتاين اشنايدر ، ش 74 ؛ شوبرينگ ، ص 60 ) ، درباره‌ى تشريح چشم .

حنين مىگويد : « اين كتاب نيز شامل يك مقاله است ، اما عنوان مؤلف نادرست است زيرا به غلط به جالينوس نسبت داده شده است . احتمالا روفس يا كسى كه از او نيز كم‌دانش‌تر بوده ، آن را تأليف كرده است . ايوب اين كتاب را ترجمه كرده بود ، سپس من آن را براى يوحنا بن ماسويه . . . ( ؟ ) » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 35 ) .

به احتمال بسيار رازى از اين كتاب با عنوان كتاب العين استفاده كرده است ، بدون اينكه آن را به مؤلف معينى نسبت دهد ، نك : الحاوى ، 2 / 15 ، 46 ، 179 ، 189 ، 224 ، 226 ، 228 ، 244 ، 248 ؛ 12 / 7 ، 145 ؛ هم‌چنين نك : هيرشبرگ ، « كتاب‌هاى درسى عربى درباره‌ى چشم‌پزشكى » « 2 » ، در :

Abh . Kgl . Pr . Ak . Wiss .

، 1905 م ، 1 / 8 ؛ همو ، « جالينوس و دومين كتاب تشريح چشم او » « 3 » ، در :

Berl . Klin . Wochenschr .

، 56 / 1919 م / 612 - 610 ، 638 - 635 . احتمال اين هست كه ترجمه‌ى لاتينى با عنوان

Liber anatomiae oculi

مربوط به آن باشد . قس : كوهن ، 1 ، مقدمه ، صد و شصت و يك ، ش 104 ، چاپ :

Chartr . IV

، در :

VII . Juntar

، نك : هيرشبرگ ، تاريخ چشم‌پزشكى در عهد باستان « 4 » ، ص 355 به بعد ؛ ديلس ، 1 / 143 ؛ اشتاين اشنايدر ، « قسطنطين افريقايى » ، در :

Virchow's Archiv

، 37 / 1866 م / 396 .

[ 243 ] 28 . كتاب في دلائل علل العين [ 5031 ]

( ، نك : كوهن ، 1 ، مقدمه ، صد و نود و چهار ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 77 ) ، كتابى درباره‌ى نشانه‌هاى بيمارىهاى چشم .

حنين درباره‌ى محتواى آن و ترجمه‌اش چنين مىگويد : « اين كتاب شامل يك مقاله است و جالينوس آن را در جوان‌سالى براى چشم‌پزشك جوانى نوشته و در آن بيمارىهاى هريك از لايه‌هاى چشم و نشانه‌هاى آن را به دقت وصف كرده است . سرجس آن را به سريانى درآورد . من نيز دست‌نويس يونانى آن را داشتم ولى فرصت ترجمه‌ى آن را نيافتم » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 54 ) .

( 1 ) . از افزوده‌هاى مندرج در انتهاى ج 7 . ( 2 ) . " Die arabischen Lehrbcher der Augenheilkunde " . . ( 3 ) . " Galen und seine zweite Anatomie des Auges " . . ( 4 ) . Geschichte der Augenheilkunde im Altertum . .