تاريخ التراث العربي ( تاريخ نگارش هاى عربى ) ( پزشكى ، دارو سازى ، جانور شناسى ، دام پزشكى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٨
29 جالينوس 2032
حنين درباره‌ى اين كتاب و ترجمه‌ى آن چنين مىگويد : « وى اين كتاب را در سه مقاله تدوين كرد و آن را " براى فويثس " در نوجوانيش نوشت . قصد او در اين كتاب آن است كه آنچه را اراسسطراطس در كتاب‌هايش درباره‌ى تشريح نوشته است شرح دهد و درستىها و نادرستىهاى آن را روشن سازد .
پيش از من كسى اين كتاب را ترجمه نكرده بود . من آن را به همراه كتاب‌هاى ديگرى كه ترجمه كردم و پيش از اين از آن‌ها ياد نمودم ، به سريانى درآوردم . اما از اين كتاب جز يك دست‌نويس كه افتادگىهاى بسيار داشت و در پايان هم اندكى ناقص بود ، نيافتم و تنها با دشوارىهاى بسيار توانستم مطالب را روشن سازم تا سرانجام ترجمه‌اى قابل فهم فراهم آمد . من بر خود فرض شمردم تا آنجا كه ممكن است از مفاهيمى كه جالينوس در نظر داشته دور نشوم . حبيش نيز آن را براى محمّد بن موسى به عربى درآورد » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 28 ) .
اين كتاب به صورت اصلى خود و در ترجمه‌ى عربى آن مفقود شده است . نقل‌قول‌هاى آن در الحاوى ، 4 / 53 ؛ 5 / 96 ؛ 7 / 55 - 54 .
[ 239 ] 25 . كتاب في إختلاف الأعضاء المتشابهة الأجزاء [ 5027 ]
( ، نك : ونريش ، ص 260 ؛ جالينوس ، 5 / 681 ) ، درباره‌ى اختلاف آن قسمت از اعضاى بدن كه متجانس هستند .
اين رساله را حنين به سريانى و شاگردش عيسى بن يحيى به عربى ترجمه كرده‌اند ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 33 ) . متن اصلى كتاب مفقود شده است . ابن نديم آن را ذكر نمىكند ، ولى در عوض ابن ابى اصيبعه ( 1 / 95 ) آن را در فهرست خود آورده است . اشتاين اشنايدر آن را نپذيرفته است .
نسخه : اياصوفيه 3631 ( گ 83 ر - 75 پ ، ق 6 ه ، نك : ريتر - والتسر ، 817 ) ؛ استانبول ، كتابخانه‌ى دانشگاه
A . 6177 ( 2 )
( گ 47 پ - 31 ر ، 664 ه ) .
چاپ : به تصحيح اشتروماير ، برلين ، 1969 م .
[ 240 ] 26 . كتاب في تشريح الرّحم [ 5028 ]
( ، نك : كوهن ، 2 / 908 - 887 ؛ ديلس ، 1 / 68 ؛ ونريش ، ص 253 ؛ اشتاين اشنايدر ، ش 23 ؛ شوبرينگ ، ص 38 ) ، كتابى درباره‌ى تشريح زهدان .
درباره‌ى محتوا و ترجمه‌ى كتاب حنين مىگويد : « اين كتاب مشتمل بر يك مقاله‌ى كوتاه است و جالينوس آن را در جوانى براى زنى قابله نوشته است و دربرگيرنده‌ى همه‌ى مطالبى است كه دانستن آن‌ها در زمينه‌ى تشريح زهدان و آنچه به هنگام باردارى در آن به وجود مىآيد ، لازم است . ايوب اين كتاب را ترجمه كرده بود . سپس من آن را همراه با ديگر كتاب‌هاى مربوط به تشريح به سريانى درآوردم . حبيش نيز آن را براى محمّد بن موسى به عربى ترجمه كرد » ( ترجمه‌هاى آثار جالينوس ، ش 31 ) .
نسخه : قسمتى از آن در تهران ، مجلس 3821 ( گ 148 پ ، 1006 ه ) .