آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٣

[ تكميل ]

شده . احتراس بمعنى حفظ و حراست است . مانند :

بروز رزم گريزم نه از هراس عدوّ * بگاه بزم دهم سيم و زر نه بهر هَوى

و مانند :

بنطق آدمى بهتر است از دوابّ * دوابّ از تو به گر نگوئى صواب

فالاوّل كقوله : آنجا كه احتراس در وسط كلام بيآيد مانند قول « طرفة بن عبد » ، « فسقى » ديارك غير مفسدها . . . فاعل « سقى » « صوب الربيع » است . « ديمة تهمى » عطف بر « صوب الربيع » است .

« تهمى » بمعنى « تسيل » است . « غير مفسدها » منصوب است و حال از فاعل « سقى » .

يعنى پس آب داد خانه‌هاى ترا فرودآمدن باران بهار . و باران طولانى كه جارى مىشود درحالتى كه غير فاسدكننده بود آنها را .

شاهد بر جمله « غير مفسدها » است كه بعد از جمله اول آمده و معنى خلاف مقصود را كه از جمله اول فهميده شده دفع مىكند .

زيرا باران‌هاى طولانى و دانه درشت گاهى سبب خراب‌كردن شهرها و خانه‌ها است . « غير مفسدها » مىفهماند كه باران ، بىضرر و با منفعت بوده است .

و الثانى نحو : و آنجا كه احتراس در آخر كلام بيآيد مانند « فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ » .

شاهد بر « أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ » است كه بعد از جمله اول آمده و معنى خلاف مقصود را كه از جمله اول فهميده شده دفع مىنمايد .

زيرا « أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ » بمعنى خاضع بودن نسبت بمؤمنين است .

از اين جمله شايد كسى توهم نمايد كه خضوع آنها بخاطر ضعف و