آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠١

[ امر و معانى آن ]

به آنكه بعدا جزاى سختى در انتظار شما است . در اين آيه صحيح نيست كه امر بمعنى خودش باشد زيرا لازم ميآيد خداوند آنها را رها نموده باشد .

فرق انذار با تخويف در اين است كه با انذار ابلاغ است ولى تهديد اعم است . شارح از كتاب صحاح اللغه جوهرى نقل كرده كه انذار توأم با دعوت است . طبق كلام جوهرى نيز انذار اخص مىشود زيرا تخويف ممكن است با دعوت يا بدون دعوت باشد .

و التعجيز : يعنى ناتوان گردانيدن مخاطب . مانند « فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ » ظاهر اين كلام طلب است ولى درواقع بمخاطب مىفهمانيم كه تو نمىتوانى مانند قرآن را بياورى . و عاجز و ناتوانى .

و الظرف اعنى قوله : شارح بعد از بيان مثال تعجيز ميخواهد مثال را تركيب كند . سه تركيب براى آيه ذكر نموده :

1 - « مِنْ مِثْلِهِ » جارومجرور متعلق به فأتوا . ضمير مثله راجع به عبدنا در اين صورت معنى آيه چنين است . اگر درباره آنچه بر عبد ما نازل شده شما در شك و ترديد هستيد . پس بيآوريد از مثل عبد ما سوره‌اى را . منظور از مثل عبد ما ، يعنى هرانسانى كه امى و درس نخوانده باشد . آن انسان سوره‌اى را بيآورد و يقينا از آوردن آن عاجز است .

2 - « مِنْ مِثْلِهِ » صفت سوره باشد و ضمير مثله « بِما نَزَّلْنا » برگردد . در اين صورت معنى آيه چنين است : اگر درباره آنچه بر عبد ما نازل شده شما در شك و ترديد هستيد پس سوره‌اى كه اين صفت