تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — الجزء ٢، الصفحة ١٠٩
توضيح آيات
از ابو مسلم محمد بحراست كه گفته وجه تشبيه اينست همانطورى كه قرار داديم قبله شما را وسط كه كعبه وسط عالم است همين طور شما را امت ميانه قرار داديم .
لكن ظاهرا همان معناى اول بحقيقت نزديك‌تر است كه مقصود از امت وسط اين باشد كه شما ملت اسلامى در حد وسط قرار گرفته‌ايد كه مايل به طرف افراط و تفريط نميباشيد نه به طرف ماديت صرف رفته مثل مشركين كه نقطه‌نظر و هدف آنان امور مادى و طبيعى است و مقصود و منظور آنها حظوظ جسمانى است و ابدا نظر بعالم ما فوق الطبيعه ندارند بلكه عالم را منحصر بماديات و موجودات را منحصر بطبيعيات مىپندارند و از عالم ما فوق الطبيعه خبرى ندارند .
و نه به طرف روحانيت صرف رفته‌ايد مثل رهبانيين از نصارى كه جهات جسمانيت و طبيعت كه يكى از مظاهر قدرت و حكمت ربوبى بشمار مىرود و يكى از نشآت و مراحل كمال انسانى و مقدمه فوز بكمالات روحانى وى محسوب ميگردد و بدون آن براى بشر كمالى ميسر نخواهد شد ضايع نموده و از ثمر انداخته و ندانسته‌اند كه فوز بسعادت ابدى و تكميل قواى روحانى بايستى ابتدا بتوسط قواى طبيعى انجام گيرد ، وقتى قواى جسمانى فاسد گرديد و فعاليت خود را از دست داد ديگر نفس قدسى بشر وسيله‌اى براى ترقيات خود نه روحانى و نه جسمانى در دست ندارد ، زيرا كه ترقى و استكمال بشر منوط بكمال دو جنبه عقل نظرى و عقل عملى وى است و استكمال هر دو جنبه عقل در اول امر منوط بسلامتى قواى جسمانى است چنانچه دانشمندان گفته‌اند « رأى العليل عليل » اين است كه بايستى بدرجه‌اى بدن را نيز سالم و پاكيزه نگاه داشت و حق ضايع گردانيدن آن را نداريم .
خلاصه رهبانيين و مرتاضين روح را بفساد بدن فاسد ميگردانند و طبيعيين و ماديين نيز از طريق ديگر روح را فاسد مىگردانند زيرا كه اقتصار نموده‌اند بر تعمير بدن و ندانسته‌اند كه بدن و طبيعت مقدمه‌اند براى كسب سعادت روحانى و بايستى به بدن كه مركب روح است ترقى و تعالى و عروج بمرتبه كمال انسانى و سعادت جاودانى