ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢
« حرف الهمزة »
بعد از ادعاى نصارى به اينكه حضرت عيسى عليه السّلام آنها را به تثليث در الوهيت واداشته : أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ « المائدة / 116 »
شاهد در همزهاى است كه براى اقرار است بر مطلبى كه در نزد حضرت عيسى عليه السّلام نفى و عدم آن مستقر و موجود است . و آن حضرت با ادب تمام جواب مىدهند : إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ . . . إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ « المائدة / 116 »
متن يجب أن يليها الشيء الذي تقرّره به و . . .
شرح واجب است بعد از همزهء تقرير ، عقب درآيد بلافاصله ، آن چيزى كه اقرار و اعتراف در رابطه با آن از مخاطب گرفته مىشود . بهعنوان مثال اگر شما مىخواهيد از فعل و انجام دادن كارى از كسى اقرار بگيريد ، بايد فعل را مقدم نماييد ، مثل :
« أضربت زيدا ؟ » و در هنگام تقرير از فاعل و انجامدهندهء كار ، او را مقدّم مىداريد :
مثل « أأنت ضربت زيدا ؟ » و همين قاعده ، در تقرير و اقرار از مفعول نيز جارى است ؛ مىگوييد : « أزيدا ضربت ؟ » چنانكه در جملهء استفهامى نيز اين قاعده جارى است و همواره شئ مورد استفهام بعد از ادات استفهام واقع مىشود .
اين وجوب در مسأله را بعضى از ادبا مثل سيد على خان كبير « 1 » و خطيب قزوينى « 2 » اختيار نموده ، لكن جماعتى از نحويين مثل سيبويه « 3 » و محقق رضى « 4 » گفتهاند : اين تعقّب احسن و بهتر است و لكن وجوب ندارد .
متن و قوله تعالى أَ أَنْتَ فَعَلْتَ هذا بِآلِهَتِنا « الأنبياء / 62 » محتمل . . .
شرح در اين آيهء شريفه كه در ارتباط با مكالمهء قوم حضرت ابراهيم عليه السّلام بعد از بين
( 1 ) - الحدائق الندية : 511 . ( 2 ) - المطول : 181 . ( 3 ) - الكتاب : 1 / 564 . ( 4 ) - شرح الكافية : 2 / 374 .