ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩
« حرف الهمزة »
كاذب ، نحو .
شرح دومين معناى مجازى همزه ، إنكار ابطالى است و اين معناى مجازى به حسب جوهرهء معنوى خود ، اقتضا دارد :
1 - انكار وقوع مابعد همزه .
2 - ابطال ادعاى مدّعى وقوع آن .
مثل اين آيهء شريفه كه در مذمّت غيبت و تشبيه آن به خوردن جسم برادر ميّت خود است : لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ « الحجرات / 12 »
همزه در آيه ، مفيد معناى انكار وقوع دوست داشتن اين عمل است و ابطال و تكذيب ادعاى كسى كه بگويد نسبت به اين عمل علاقه دارد . علامهء طباطبايى « 1 » همين قول را در آيه اختيار نمودهاند ، لكن شيخ طوسى « 2 » و شيخ طبرسى « 3 » و زمخشرى « 4 » خلاف آن را معتقدند و مىگويند همزه براى استفهام حقيقى است . شايان ذكر است كه از علامات اين معناى همزه ، قرار دادن ادات نفى به جاى آن است .
و مانند آيهء شريفهء : أَ فَأَصْفاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ « الإسراء / 40 » كه در مقام انكار اختيار نمودن فرزندان پسر براى انسانها از ناحيهء خداوند و فرزندان دختر كه فرشتگان هستند براى خداست .
و از موارد استعمال اين معنا براى همزه ، خطبهء سيدة نساء العالمين فاطمهء زهرا عليها السّلام است در استدلال و احتجاج بر مالكيت فدك و جعلى دانستن حديث : « نحن معاشر الأنبياء لا تورث » كه مستمسك غاصبين بوده است و ايشان در اين باره فرمودهاند : « 5 »
« يا ابن أبي قحافة أفي كتاب اللّه أن ترث أباك و لا أرث أبي » .
( 1 ) - الميزان : 18 / 324 . ( 2 ) - التبيان : 9 / 351 . ( 3 ) - مجمع البيان : 5 / 137 . ( 4 ) - الكشاف : 4 / 373 . ( 5 ) - أعيان الشيعة : 1 / 316 ، بلاغات النساء : 14 .