ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٩
« إي »
« إي »
« إي »
متن « إي » حرف جواب بمعنى « نعم » فيكون لتصديق المخبر . . .
شرح « إي » حرف جواب است كه در پاسخ به جملات ديگر گفته مىشود و از حروف جواب مثبت است همانند « نعم » كه متكلّم در جواب مثبت دادن به مخاطب ، از آن استفاده مىكند .
پس هرگاه در جواب خبر مخبرى واقع شود ، تصديق آن خبر است مانند :
« جاء زيد » كه مجيب مىگويد : « إي » و اگر در پاسخ به استفهام مستخبر و طلب‌كنندهء خبر - مستفهم - قرار گيرد ، اعلام و آگاهاندن مستخبر به ثبوت و وقوع مطلب مورد سؤال است ، مانند : « أجاء زيد ؟ » مجيب پاسخ مىدهد : « إي » و اگر بعد از فعل طلبى قرار گيرد ، وعدهء متكلّم به انجام فعل است ، مانند : « اضرب زيدا » كه مجيب در پاسخ مىگويد : « إي » .
ابن مالك ، سيوطى « 1 » و زمخشرى « 2 » همين رأى را دارند .
زعم ابن حاجب : گفته است ابن حاجب كه همانا « إي » تنها بعد از استفهام واقع مىشود ، يعنى تنها اعلام مستخبر است ، مانند :
يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَ رَبِّي « يونس / 53 »
بنابراين در نوع جملهء قبل از « إي » اختلاف است .
ولى جميع نحويين اتفاق دارند كه بعد از « إي » بايد يك جملهء قسميه ، مانند
( 1 ) - همع الهوامع : 2 / 70 . ( 2 ) - الكشاف : 352 .