ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٥

« إنّ »

صورت اين جمله اسميه مذكور خبر « إنّ » بوده و در محل رفع است و اسم آن ضمير شأن محذوف است كه در محل نصب مىباشد .

مانند قول حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله :

« إنّ من أشدّ الناس عذابا يوم القيامة المصوّرون » . « 1 »

شاهد در وقوع جمله اسميه بعد از « إنّ » و عدم نصب مبتداى آن توسط « إنّ » است ، و « المصورون » مبتداى مؤخّر بوده و « من أشدّ النّاس » خبر مقدّم و « من » تبعيضيه است و اعراب لفظى اين مبتدأ و خبر توسط « إنّ » نسخ نشده كه در اين صورت ، اين جمله خبر « إنّ » بوده ، و اسم « إنّ » ضمير شأن محذوف است .

و تقدير و اصل حديث اين گونه است : « إنّه المصوّرون من أشدّ الناس عذابا » .

و مانند قول اعشى از شعراى مخضرم كه اسم او ميمون بن قيس بن جندل ، و يكى از چهار شاعر مشهور در جاهليت عرب است ، از يونس « 2 » نحوى استاد سيبويه سؤال شد : من أشعر الناس ؟ قال : لا أومى إلى رجل بعينه ، و لكني أقول : إمرء القيس إذا ركب ، و النابغة إذا رهب ، زهير إذا رغب و الأعشى إذا طرب .

او در ابتداى اسلام قصيده‌اى در مدح پيامبر گفت ، و وقتى كه به مكّه آمد ، مشركين قريش مانع او شدند و او برگشت و از شتر خود زمين خورد و مرد .

« إنّ من لام في بنيّ بنت حسا * ن ألمه و أعصه في الخطوب » « 3 »

شاهد در اين است كه ضمير شأن محذوف اسم « إنّ » و جمله شرطيه و جواب آن خبر « إنّ » است .

و اگر كسى بگويد كه « من » اسم « إنّ » و جملهء بعد خبر آن مىباشد ، جواب آن است كه « من » شرطيه است بدليل جزم دادن به جواب « ألمه » و مىدانيم كه ادات شرط صدارت طلب بوده و نمىتواند « إنّ » در آن عمل كند ، بنابراين نمىتواند اسم آن باشد بلكه در صدر جملهء خبر « إنّ » قرار داشته كه در اين صورت « إنّ » بر تمامى

( 1 ) - معجم المفهرس لأحاديث النبي « ص » : 3 / 437 . ( 2 ) - شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 167 . ( 3 ) - الإنصاف : 1 / 180 . الكتاب : 1 / 513 . الخزانة : 3 / 463 . شرح الكافية : 2 / 361 .