ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٧
« ألّا »
« ألّا »
« ألّا »
متن « ألّا » حرف تحضيض و توبيخ ، مختصّ بالجمل الفعليّة الخبريّة كسائر أدوات التحضيض . . .
شرح « ألّا » نوع آن حرف و صنف آن ، تحضيضيهء توبيخيه است . بايد دانست نامگذارى اصناف حروف در علم نحو ، يا به اعتبار عمل آنهاست ، مانند : حرف جر ، و يا به اعتبار معناى آنهاست ، مانند حروف استفهام و تسميه « ألّا » به اعتبار معناى آن است .
شايان ذكر است كه اگر بر فعل ماضى درآيد معناى توبيخ بر عدم انجام فعل مابعد ، و اگر بر مضارع آيد دلالت بر تقاضاى مؤكّد آن را دارد و در حكم فعل امر است .
اين حرف همانند ديگر حروف تحضيض ( هلّا ، الا ، لوما ، و لولا ) مختص استعمال در صدر جملهء فعليه است ، مانند قول شاعر در مقابل رجزخوانى هبيرة بن أبى وهب در جنگ احد :
« ألّا اعتبرتم بخيل اللّه إذ قتلت * أهل القليب و من ألقينه فيها » « 1 »
كم من أسير فككناه بلا ثمن * وجزّ ناصية كنّا مواليها
شاهد در « ألّا » كه بر جملهء فعليه واقع شده است و معناى آن در اينجا توبيخ
( 1 ) - سيرة النبوية : 3 / 138 و 139 .