جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٧

تمرين

مردمم .

6 - و قال الشريف الرّضى :

جار الزمان فلا جواد يرتجى * للنّائبات و لا صديق يشفق « 1 »

و اذا الحليم رمى بسرّ صديقه * عمدا فأولى بالوداد الاحمق

شريف رضى گفته : زمانه ستم كرده است اكنون نه در رويدادها به بخشنده‌اى اميد مىرود و نه به دوست مهرورزى .

و زمانى كه بردبار ، راز دوستش را آگاهانه افشاء كند پس كم‌خرد براى دوستى شايسته‌تر است . در اين شعر ، مقصود مرحوم رضى - رحمة اللّه عليه - ابراز تحسر است .

7 - و قال المعرّى :

عرفت سجايا الدّهر ، امّا شروره * فنقد و أمّا خيره فوعود

معرّى گفته : اخلاق روزگار را شناخته‌ام بديهايش نقد است امّا نيكيش وعده‌هاست .

در اينجا « معرّى » اين شعر را براى اظهار تحسر گفته است .

8 - و قال :

رايت سكوتى متجرا فلزمته * اذا لم يفد ربحا فلست بخاسر

و او ( معرّى ) گفته : من خاموشى را تجارت يافتم آنگاه به آن پيوستم اين دادوستد اگر سود نبخشد من از زيان رسته‌ام . در اين سخن ، مراد شاعر ، افادهء حكم است .

9 - و قال ايضا :

ارى ولد الفتى عبئا عليه * لقد سعد الذّى أمسى عقيما

فإمّا يربيّه عدوّا * و امّا ان يخلّفه يتيما

باز معرّى گفته : من ، فرزند جوانمرد را بارى بر دوش او مىبينم محققا خوشبخت زيست آن‌كه بىفرزند روز را سپرى كرد .

آن‌كه فرزند دارد يا او را مىپرورد و دشمنش مىگردد . يا او را يتيم بر جاى مىنهد .

در اين شعر ، هدف شاعر ، « تحذير » نسبت به بچه‌دار شدن است .

10 - قال ابن حيّوس مادحا :

بنى صالح أقصدتم من رميتم * و احييتم من أمّ معروفكم قصدا

( 1 ) . ديوان مرحوم رضى ، ج 2 ، ص 83 .