جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

تمرين

و خداوند متعال مىفرمايد : چهره درهم كشيد و روى گرداند از اين‌كه نابينايى در كنارش آمد . تو چه مىدانى شايد پيراسته و پارسا گردد ، يا پند گيرد . آنگاه پند سودش دهد ، امّا به آن‌كه ابراز بىنيازى مىكند توجّه مىكنى و از آن‌كه شتابان پيشت مىآيد و از خدا مىترسد دل برمىگيرى ؟

توضيح : در اين آيات ، چندين هدف را مىتوان مشخص كرد :

1 - افادهء حكم خبر به مخاطب ، براى كسانى كه بىخبر بوده‌اند .

2 - ملامت و توبيخ .

3 - يادآورى تفاوتى كه بين پندپذير و پندناپذير هست .

3 - و قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « عدل ساعة فى حكومة خير من عبادة ستّين سنة « 1 » » .

و پيامبر ( درود خدا بر او و آل او باد ) گفت : عدالت يك ساعتهء حكومتى از عبادت شصت ساله برتر است . در اين سخن ، هدف ، افادهء حكم خبر است .

4 - و قال : انّ أشدّ النّاس عذابا يوم القيامة رجل اشركه اللّه فى حكمه ، فادخل عليه الجور فى عدله .

و پيامبر فرمود : محققا سخت‌حال‌ترين مردم از جهت عذاب در روز رستاخيز ، مردى است كه خداوند ، او را در حكومت خويش شريك ساخته و وى ستم را در عدل او فرو انداخته است . در اين حديث ، مقصود ، افادهء حكم خبر است .

5 - و من خطبة له عليه السّلام بمكّة حين دعا قومه الى الاسلام : انّ الرّائد لا يكذب اهله ، و اللّه لو كذبت النّاس ما كذبتكم و لو غررت ما غررتكم ، و اللّه الذّى لا إله الّا هو انّى رسول اللّه اليكم حقّا و الى النّاس كافة « 2 » .

پيامبر اكرم در ضمن خطبه‌اى كه هنگام دعوت خويشانشان به اسلام در مكّه ايراد كردند ، فرمودند : بىشك راهنما و قافله‌سار به كسان خويش دروغ نمىگويد . به خداى سوگند اگر به مردم دروغ بگويم به شما نمىگويم و اگر مردم را بفريبم به شما نيرنگ نمىزنم سوگند به خدايى كه خدايى غير از او نيست من محققا فرستادهء خدا به سوى شما و همهء

( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 75 ، ص 352 ، حديث 61 . ( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 7 ، ص 47 ، حديث 31 و بحار الأنوار ، ج 18 ، ص 197 ، حديث 30 .