جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨
پيش‌درآمد
« ففهنا بعد اللّكن » : پس از لكنت ، زبان‌آور شديم .
« طروس » : جمع « طرس » به معنى كاغذ و صحيفه است « 1 » .
« تنزيل » : به معنى فرو فرستادن و فروآوردن است ولى در اينجا ، مقصود ، قرآن مجيد است .
« إفصاح » : روشن شدن .
« تأويل » : بيان‌كردن آنچه سخن به آن باز گردد و تعبير خواب و گردانيدن كلام از ظاهر به خلاف ظاهر « 2 » . »
« دلائل الإعجاز » : به معنى نشانه‌ها و دلالتهاى اعجاز و نام يكى از كتابهاى شيخ عبد القاهر جرجانى است .
تمهيد
لمّا وضع « علم الصّرف » للنّظر فى أبنية الألفاظ و وضع علم النّحو للنّظر فى إعراب ما تركّب منها ، وضع « البيان » للنّظر فى امر هذا التركيب ، و هو ثلاثة علوم :
العلم الأوّل : ما يحترز به عن الخطأ فى تأدية المعنى الّذى يريده المتكلم لإيصاله إلى ذهن السّامع و يسمّى « علم المعانى » .
العلم الثانى : ما يحترز به عن التّعقيد المعنوىّ - أى عن ان يكون الكلام غير واضح الدّلالة على المعنى المراد و يسمّى « علم البيان » .
العلم الثالث : ما يراد به تحسين الكلام و يسمّى « علم البديع » .
فعلم البديع تابع لهما إذ بهما يعرف التّحسين الذّاتى ، و به يعرف التّحسين العرضى .
پيش‌درآمد
پيش‌درآمد
چون علم صرف ، براى نگرش در بنياد واژه‌ها قرار داده شد و علم نحو ، براى نگريستن در إعراب آنچه از واژه‌ها تركيب يافته است ؛ علم بيان هم براى ارزيابى و نگريستن به
( 1 ) . منتخب اللغات ، ص 322 . لسان العرب ، ج 6 ، ص 121 . ( 2 ) . منتخب اللغات ، ص 112 . و نگاه كنيد به لسان العرب ، ج 11 ، ص 33 .