جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٥
اجراى كلى قواعد ايجاز ، اطناب و مساوات .
تذييل چيست ؟ تكميل چيست ؟ تتميم چيست ؟
احتراس چيست ؟ تطويل با حشو چه فرقى دارد ؟ ايجاز چه انگيزه‌هايى دارد ؟
اطناب چه انگيزه‌هايى دارد ؟ تذييل داراى چند قسم است ؟ آيا اطناب در غير اين انواع نيز وجود دارد ؟
تطبيق عام على الايجاز و الاطناب و المساواة
اجراى كلى قواعد ايجاز ، اطناب و مساوات .
اجراى كلى قواعد ايجاز ، اطناب و مساوات .
درست الصرف فيه مساواة لإنّ اللفظ على قدر المعنى .
در جمله « درست الصرف » مساوات وجود دارد چون لفظ آن با معنايش برابر است .
« درست الصّرف » صرف را آموختم .
« وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً » « 1 » فيه اطناب بالتتميم فإنّ « على حبّه » فضلة لزيادة التحسين فى المعنى .
در اين آيه « و يطعمون . . . » اطناب به شيوهء تتميم وجود دارد چون « على حبّه » زايده‌اى است كه براى نيكوسازى معنى به كار آمده است .
« وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ » « 2 » و نيرنگ زشت جز ( دامن ) صاحبش را نگيرد .
در اين آيه ، شريفه ، مساوات و برابرى لفظ و معنى وجود دارد .
« المرء بأدبه » فيه ايجاز قصر لتضمن العبارة القصيرة معانى كثيرة .
« المرء . . . » شخصيت هركس به اندازهء ادب اوست .
در اين جمله ، ايجاز قصر وجود دارد چون اين عبارت كوتاه داراى معانى بسيار است . « تَاللَّهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوسُفَ » « 3 » به خدا سوگند كه پيوسته يوسف را فراموش نمىكنى . در اين آيهء شريفه ، ايجاز حذف است و « لا » حذف شده در اصل « لا تفتأ » بوده است .
« فَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ » « 4 »
پس به موسى وحى كرديم : « با عصاى خود بر اين دريا بزن » پس دريا از هم
( 1 ) . انسان ، 8 . ( 2 ) . فاطر ، 43 . ( 3 ) . يوسف ، 85 . ( 4 ) . شعراء ، 63 .