جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٤

تمرين

اين‌كه « قال » ى دوم ، جواب سؤال مقدّر است . گويا گفته مىشود : در آن هنگام ، حضرت ابراهيم عليه السّلام چه گفت ؟ آنگاه جواب داده مىشود ، گفت : سلام .

همين‌گونه است قصه‌هايى كه در قرآن مجيد ، روايات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و كلام عرب آمده است .

15 -

يهوى الثّناء مبرّز و مقصّر * حب الثناء طبيعة الإنسان

ستايش را پيشتاز و عقب مانده دوست مىدارد دوست داشتن ستايش ، در سرشت انسان است . بين مصراع دوم و مصراع اول ، كمال اتصال است چون مصراع دوم مؤكد مصراع اول است .

16 - وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ . « 1 »

برخى از مردم ، مىگويند : به خدا و به روز واپسين ايمان آورده‌ايم با اين‌كه باور ندارند ، با خدا نيرنگ‌پيشه كرده‌اند .

جملهء « يخادعون اللّه » جدا از ماقبلش آورده شده چون بين آنها كمال اتصال هست .

زيرا « مخادعه » و نيرنگ‌بازى همان گفتارشان است كه گفتند : « آمنّا » ولى مؤمن نبودند .

بنابراين ، « يخادعون اللّه » تاكيد معنوى جملهء پيشين است .

17 - وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً . « 2 »

هنگامى كه آيه‌هاى ما بر او تلاوت مىشود متكبرانه روى بر مىگرداند ، مثل اين‌كه نشنيده است گويا در دو گوشش سنگينى وجود دارد . سه جملهء آخر ، چون داراى كمال اتصال است بر هم عطف نشده است زيرا دو جملهء آخر ، جملهء اول را تأكيد مىكند .

18 -

ألا من يشترى سهرا بنوم * سعيد من يبيت قرير عين

آگاه باشيد چه كسى بيدارى را با خفتن مبادله مىكند خوشبخت كسى است كه شب را سپرى كند ، در حالى كه آسودگى و چشم‌روشنى دارد .

مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده است چون بين آن دو ، كمال انقطاع وجود دارد .

مصراع اول انشاييه و مصراع دوم خبريه است .

19 -

فآبوا بالرّماح مكسّرات * و ابنا بالسّيوف قد انحنينا

( 1 ) . بقره ، 9 و 8 . ( 2 ) . لقمان ، 7 .