جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٠

اجراى كلى قواعد وصل و فصل .

كامل بين مفردات هركدام ، وجود دارد مسند اليه در هردو جمله متحد است و مسند و قيد مسند در هردو جمله ، تقابل دارد .

مقصود از مسند ، « فليضحكوا » و « وليبكوا » است و مراد از قيد ، « كثيرا » و « قليلا » است .

إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ . « 1 »

بىشك ، نيكان در بهشتند و تبه‌كاران در آتشند .

عطف الجملة الثانية على الأولى لإتفاقهما خبرا لفظا و معنى مع المناسبة التامة بين مفرداتها فانّ المسندين المقدرين فيهما متحدان و المسندان اليهما متقابلان و قيدهما الأول متحد و الثانى متقابل

جملهء دوم بر جملهء نخست ، عطف شده چون هردو لفظا و معنا خبريه است و بين مفردات هردو جمله ، تناسب كامل وجود دارد .

مسند مقدر در هردو جمله متحد است و هردو مسند اليه تقابل دارد و قيد اول مسند در هردو جمله يكى است و قيد دوم مسند در هرجمله تقابل دارد . مقصود از مسند اليه ، « أبرار » و « فجّار » است . و منظور از قيد اول مسند ، « فى » است . و مراد از قيد دوم « نعيم » و « جحيم » است .

أشكر اللّه على السّراء ينجيك من الضّراء لم تعطف الثانية على الأولى لكمال الإنقطاع فإنّ الاولى إنشايية لفظا و معنى و الثانية عكسها .

« أشكر اللّه . . . » خدا را بر شادكاميها سپاس گو خداوند ، تو را از ناگواريها نجات مىبخشد . جملهء دوم ، بر جملهء اول عطف نشده چون بين آنها كمال انقطاع است زيرا جملهء اول لفظا و معنا انشائيه است و جملهء دوم ، لفظا و معنا خبريه است .

إصبر على كيد الحسود لا تضجر من مكائده لم تعطف الثانية على الأولى لكمال الإتصال فإنّها مؤكدة لها .

بر نيرنگ حسود شكيبا باش . از نيرنگهايش آزرده مشو .

جملهء دوم ، بر جملهء نخست ، عطف نشده چون بين آن دو ، كمال اتصال وجود دارد زيرا جمله دوم مؤكد جملهء اول است .

أنت حميد الخصال ، تصنع المعروف و تغيث الملهوف فصلت الثانية من الأولى

( 1 ) . انفطار ، 13 و 14 .